Aromaterapia – dobór olejków, historia i zastosowanie

Aktualizacja: 27 czerwca, 2017

Świadome i krytyczne podejście do środków farmakologicznych, a także potrzeba szukania terapii, które niosą jak najmniejsze ryzyko wystąpienia działań ubocznych sprawia, że chętnie sięgamy po sprawdzone od wielu lat metody. Sztuka aromaterapii wykorzystuje moc czystych olejków eterycznych. Działając na powonienie i dotyk potrafi przywrócić harmonię nie tylko ciału ale i duszy.

Aromaterapia

Aromaterapia to metoda terapii z zastosowaniem naturalnych olejków eterycznych, wprowadzanych do organizmu poprzez drogi oddechowe, skórę czy błony śluzowe.

Opiera się na zastosowaniu leczniczych i terapeutycznych właściwości roślin z wykorzystaniem odpowiadających im olejków eterycznych.

Olejki eteryczne uzyskuje się z roślin aromatycznych. Olejki te występują we wszystkich częściach roślin – kwiatach, łodygach, nasionach, korzeniach i żywicy. Te substancje wonne otrzymywane są najczęściej poprzez destylację z parą wodną. Wszystkie olejki w różnym zakresie działają odkażająco, przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i przeciwwirusowo. Pobudzają układ opornościowy organizmu, poprawiają krążenie i działają przeciwbólowo. Jednym z najważniejszych funkcji olejków aromaterapeutycznych jest oddziaływanie na psychikę człowieka.

Ostatnie badania naukowe potwierdzają skuteczność olejków eterycznych i tym samym ich pozycja została umocniona. Austriaccy neuroradiolodzy dowiedli, że niektóre substancje zapachowe znacznie poprawiają ukrwienie mózgu i stymulują bezpośrednio korę mózgową. Tym samym, wdychane olejki są w stanie przeniknąć barierę krew-mózg.

Korzystny wpływ substancji zapachowych na samopoczucie jest doskonale znany. Badania naukowe wykazały, że nerwowi i bojaźliwi uczniowie po zastosowaniu olejku lawendowego osiągali znacznie lepsze wyniki w nauce. Lawenda posiada także szereg innych zastosowań w tym także kulinarnych.

Aromaterapia – historia

Od najdawniejszych czasów ludzie wykorzystywali moc olejków eterycznych do różnych celów, wśród których działania terapeutyczne były najważniejsze.

Historia aromaterapii sięga starożytności. Wzmianki o stosowaniu olejków eterycznych w celach leczniczych pochodzą m.in. z Chin, Indii, Persji czy Egiptu. Zapisy z Dalekiego Wschodu wskazują, że pachnące wyciągi stosowane w wielu zabiegach leczniczych, pozyskiwano drogą destylacji już 5000 lat temu. Tajemnice pozyskania i wykorzystania olejków eterycznych znali nieliczni, gdyż lecznicze właściwości aromatów uważane były za nadprzyrodzone. Olejki eteryczne były symbolem bogactwa i stanowiły jeden z najcenniejszych darów.

Starożytny Egipt był wielką cywilizacją, wykorzystującą i rozwijającą aromaterapię. Aromaty znalazły szerokie zastosowanie w życiu codziennym starożytnych Egipcjan. Wykorzystywano je do dezynfekcji powietrza w pomieszczeniach, pielęgnacji ciała, kąpieli aromatycznych, aromatyzacji bielizny, dodawano do pokarmów i wina. Hipokrates zalecał swoim pacjentom codzienne kąpiele aromatyczne i masaże olejkami w celach leczniczych.

Hindusi sądzili, że aromaty otwierają duszę i rozum. Na przestrzeni wieków olejki eteryczne były symbolem bogactwa i stanowiły jeden z najcenniejszych darów. Również Grecy i Rzymianie korzystali z esencji zapachowych. Używano ich także do religijnych obrzędów, a że w czasach antyku ciało ludzkie stanowiło przedmiot kultu, bogaci nie szczędzili środków, by z wykorzystaniem sił natury stać się zdrowszym, silniejszym, piękniejszym i bardziej zmysłowym. Dostępne na wagę złota wyroby: perfumy czy lecznicze maści, dostarczyły posiadaczom nie tylko woni, ale gwarantowały znakomite zdrowie i sprawność do końca życia. Wśród wielu interesujących historii przykładem aromaterapii jest to, że cierpiąca na bezsenność Kleopatra napełniała poduszki płatkami róż, co zapewniało jej dobry sen i piękne marzenia senne.

Na początku XX wieku chemik francuski Rene-Maurice Gattefosse, eksperymentując w swym laboratorium, przypadkiem oparzył sobie dłoń. Zanurzył ją w stojącym obok naczyniu z olejkiem lawendowym. Zauważył, że oparzenie zagoiło się znacznie szybciej niż zwykle, nie pozostawiając żadnych blizn. Zainteresowało to chemika, który rozpoczął gruntowne badania właściwości olejku lawendowego. Rezultaty badań opublikował w książce „Aromaterapia”. To właśnie jemu  zawdzięcza się termin „aromaterapia”.

Podczas I wojny światowej olejki eteryczne tymianku i lawendy wykorzystywano do leczenia ran postrzałowych oraz sterylizacji narzędzi chirurgicznych.

W czasach współczesnych  terapia zapachami rozpowszechniła się na cały świat. Dążymy do  przywrócenia utraconej równowagi zwracając się ku starej mądrości ludowej. Ponownie odkrywamy dobroczynną moc olejków eterycznych.

Aromaterapia – zastosowanie

Olejki eterycznie można stosować nie tylko zewnętrznie. Mogą być podawane również doustnie. Łatwo przenikają z jelit do krwi, wydalane są przez płuca z wydychanym powietrzem,  nerki – wraz z moczem, wątrobę z żółcią i przez skórę – wraz z potem. Olejki mogą wykazywać właściwości lekko drażniące na błonę śluzową oraz skórę, co objawia się odruchami wykrztuśnymi. Poprawią także ukrwienia błony śluzowej i wzmagają czynności wydzielnicze. Olejki eteryczne posiadają zdolność upłynnienia wydzieliny śluzowej, co w efekcie udrożnia drogi oddechowe, łagodzi stany zapalne i zakażeniowe, przynosi ulgę jamie nosowej. Ponadto substancje zapachowe charakteryzują się właściwościami odkażającymi. Zabijają mikroorganizmy chorobotwórcze. Większość olejków działa rozkurczowo, moczopędnie, wiatropędnie oraz napotnie.

Olejki eterycznie wykorzystuje się najczęściej zewnętrznie. Stosowane są:

• Kąpiele olejkowe – najprostszy i najwygodniejszy sposób stosowania aromaterapii w domu. Kąpiele tego typu wspomagają leczenie chorób krążenia, chorób skóry, bezsenności, łagodzą bóle mięśni i bóle związane z takim urazami jak zwichnięcia, pomagają w odprężeniu, usuwając uczucie zmęczenia. Temperatura wody powinna wynosić 45°C. Do już napełnionej wanny wkrapiamy od 5 do 15 kropli jednego lub kilku olejków i dokładnie mieszamy go z wodą. Silnie stężone olejki można rozcieńczyć np. z olejem kokosowym, lnianym czy innym olejem roślinnym.
• Masaż – wcieranie rozcieńczonych olejków w skórę  ma działanie relaksujące, pomaga w uwolnieniu się od nadmiernego napięcia mięśni, poprawia krążenie krwi i ogólne samopoczucie. Aby sporządzić olejek do masażu mieszamy od 5 do 15 kropli olejku eterycznego z ok 25 ml naturalnego oleju roślinnego (np. olej migdałowy i kokosowy).
• Inhalacje – polegają na wdychaniu olejków wraz z parą wodna, dymem palonego zioła olejkowego lub zapachu lampek olejkowych. Inhalację dróg oddechowych stosuje się w przypadku przeziębień, nieżytów nosa, oskrzeli, uczulenia na kurz, grypy. Dostępne są specjalne inhalatory wytwarzające parę. Można też stosować parówki na twarz w celu oczyszczenia porów i leczeniu trądziku. Zarówno parówka jak i inhalacja powinna trwać 10–15 minut. Lampki olejkowe z kolei wzmagają koncentrację podczas nauki i pracy, usuwają  nieprzyjemny zapach i pozwalają na uzyskanie miłej atmosfery.
• Kompresy – stosuje się zimne lub ciepłe. Do mieszanki z wodą należy dodać 2–5 kropli olejku. Kompresy ciepłe stosujemy na artretyzm, bóle mięśni, nerwobóle, bóle menstruacyjne i stany zapalne skóry. Kompresy zimne przynoszą ulgę w bólu głowy, oczu, łagodzą siniaki, stany napięcia. Przy skurczach, kolce, opuchliznach, stłuczeniach można zacząć od ciepłego kompresu, a zakończyć na zimnym.
• Kadzidełka bambusowe –
• Pot-pourri – to nasączona wonnymi olejkami dekoracyjna mieszanina płatków kwiatowych, liści, suszonych owoców. Na trzy, cztery garście mieszanki stosuje się około 20 kropli.

Aromaterapia znalazła zastosowania w kosmetyce. Olejki eteryczne dzięki właściwościom odmładzającym i regenerującym wykorzystuje się do wielu zabiegów kosmetycznych, wśród których najpopularniejszym jest masaż. Ponadto olejki poprawiają ukrwienie skóry, uelastyczniają ją. Przywracają cerze stan równowagi, regulują wydzielanie substancji tłuszczowych. Dodawane są do peelingów do twarzy, maseczek regenerujących czy maseczek antycellulitowych. Oprócz działania upiększającego skórę działają na zmysły i przynoszą ukojenie.

Olejki do aromaterapii

W przypadku różnych schorzeń odpowiednie olejki złagodzą dolegliwości:

• Bóle głowy: olejek bazyliowy, hyzopowy, lawendowy, majerankowy, miętowy, geraniowy.
• Nadciśnienie: olejek lawendowy, majerankowy, rozmarynowy, różany, szałwiowy, ylangowy.
• Niedociśnienie: olejek bergamotowy, miętowy, lawendowy, cytrynowy.
• Bóle reumatyczne: olejek imbirowy, kolendrowy, cyprysowy, eukaliptusowy.
• Bóle mięśni: cyprysowy, jałowcowy, lawendowy, miętowy, rozmarynowy.
• Zaburzenia trawienia: olejek cytrynowy, kminkowy, kolendrowy, lawendowy, miętowy, geraniowy, różany, sandałowy.
• Przeziębienie, katar, kaszel: olejek anyżowy, cyprysowy, eukaliptusowy, herbaciany, lawendowy, miętowy, rozmarynowy.
• Infekcje skóry: olejek cytrynowy, eukaliptusowy, herbaciany, jałowcowy, lawendowy.
• Cellulitis: olejek cyprysowy, olejek geraniowy, kminkowy, lebiodkowy, jałowcowy, paczulowy, rozmarynowy, różany, z kopru włoskiego.
• Bezsenność: olejek różany, geraniowy, jałowcowy, lawendowy, majerankowy.
• Stres: olejek jałowcowy, lawendowy, melisowy, neroli, geraniowy, różany.

Z zabiegów aromaterapeutycznych można korzystać w specjalistycznych gabinetach lub wykonywać je samodzielnie. Stosuj tylko olejki eteryczne wysokiej jakości, gdyż własności aromaterapeutyczne mają jedynie olejki naturalne, nieprzerobione, nierozcieńczone i niefałszowane.