Flora bakteryjna – objawy zaburzenia, badania i jej odbudowa

16 18 20

Mikroflora jelitowa zmieniała się wraz z ewolucją człowieka od milionów lat.  Dziś symbioza ta jest zakłócana przez zmiany w stylu życia i środowiska, w którym żyjemy. Jak objawia się zaburzenie mikroflory bakteryjnej, do czego może ono prowadzić i czy możemy temu przeciwdziałać?

Flora bakteryjna

Przewód pokarmowy w ludzkim ciele może osiągnąć długość 89 metrów. Często nie zdajemy sobie sprawy, iż żyją w nim miliony bakterii, poczynając od jamy ustnej aż po końcowe odcinki jelita grubego. Drobnoustroje zasiedlają skórę, błony śluzowe dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Ich ilość i zróżnicowanie zmienia się w ciągu całego życia skład flory zależy od wieku, stosowanej diety, przyjmowanych antybiotyków, perystaltyki jelit oraz wytwarzanych przez bakterie metabolitów.

Pierwsza kolonizacja drobnoustrojami zachodzi w momencie porodu. Gatunek bakterii, które noworodek nabywa od matki zależy od rodzaju porodu. W przypadku porodu naturalnego, przewód pokarmowy zasiedlają bakterie z rodzaju Lactobacillus i Prevotella, które pochodzą z pochwy matki. U dzieci urodzonych przez cesarskie cięcie, flora bakteryjna obejmuje bakterie z rodzaju Staphylococcus, Corynobacterium i Propionibacterium.

Skład mikroflory dziecka zależny jest też od sposobu karmienia. Karmienie piersią zapewnia bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobakterium, podczas gdy u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym mikroflora jelitowa jest podobna do mikroflory występującej  u osób dorosłych [1].

Korzyściami rozwoju mikroflory jelitowej jest zasiedlanie miejsc bytowania, uniemożliwiające pojawienie się w nich bakterii patogennych; konkurencja o substancje odżywcze czy produkcja substancji o właściwościach antybakteryjnych.

Bakterie jelitowe pełnią funkcje:

  • odpornościowe,
  • fermentują niestrawioną żywność (błonnik),
  • produkują witaminę K2, witaminy z grupy B. krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA),
  • wpływają na produkcję hormonów i neuroprzekaźników.

Najnowsze badania wskazują, iż flora jelitowa ma zdolność regulowania magazynowania energii, a więc może określać skłonność do otyłości [2].

Zaburzona flora bakteryjna jelit – objawy

Kiedy dochodzi do dysbiozy (zaburzenie flory jelitowej wskutek zmian w składzie gatunkowym bakterii jelitowych ), następuje wzrost ilości patogennych bakterii jelitowych, przez co bariera ochronna przewodu pokarmowego ulega osłabieniu. Organizm staje się wtedy bardziej podatny na zakażenia wirusowe, bakteryjne i grzybicze.

Występowanie niektórych gatunków bakterii może predysponować do rozwinięcia chorób takich jak nieswoiste zapalenia jelit, nowotwory, alergie czy otyłość [3] [4] [5].

Zaburzona odpowiedź immunologiczna na antygeny jelitowe może skutkować wystąpieniem chorób zapalnych jelit (IBD inflammatory bowel disease) takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna i Wrzodziejące Zapalenie Jelita Grubego (WZJG), których jedną z przyczyn jest brak tolerancji na bakterie komensalne. Choroby te objawiają się bólami brzucha, utratą masy ciała i zmianami konsystencji stolca.

Dysbioza występuje także w przypadku IBS (Zespół Jelita Nadwrażliwego). Objawia się wzdęciami, bólami brzucha i zaburzeniami wypróżniania się. Dochodzi do zaburzenia osi mózgowo-jelitowej, dlatego może pojawić się depresja oraz zaburzenia lękowe.

Czynnikami ryzyka zaburzenia mikroflory jelitowej są:

  • płeć (kobiety),
  • wiek (osoby w młodszym wieku),
  • nieprawidłowa dieta bogata w tłuszcze pochodzenia zwierzęcego i cukry proste,
  • przyjmowane leki: antybiotyki, leki przeciwbólowe, leki hamujące wydzielanie kwasu solnego w żołądku,
  • infekcje,
  • stres,
  • palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu.

Objawami mogącymi sugerować uszkodzenie bariery jelitowej są:

  • mało specyficzne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, objawiające się biegunkami, wymiotami, dyspepsją, zgagą oraz biegunkami,
  • częste występowanie infekcji,
  • alergie, choroby autoimmunologiczne,
  • zły nastrój, zmęczenie, stany lękowe [6].

Badanie mikroflory jelitowej

Badanie mikroflory jelitowej może być dodatkowym elementem diagnostycznym w niektórych chorobach czy dolegliwościach. Powinno być wzięte pod uwagę u osób z podejrzeniem Zespołu Nadwrażliwego Jelita, chorób alergicznych, u których występują częste infekcje oraz zaburzenia z przewodu pokarmowego objawiające się biegunkami, wzdęciami czy zaparciami [7].

Obecnie wiele firm oferuje badanie mikroflory jelitowej. Opiera się ono na jakościowej i ilościowej ocenie bakterii wskaźnikowych i grzybów występujących w jelicie. Za pomocą testów można określić występowanie i stopień dysbiozy organizmu.

Badanie jest wykonywane z kału oraz moczu pacjenta. Określa się pH kału i jego właściwości, w tym konsystencję. W próbce moczu bada się zawartość kwasów organicznych, które powstają w wyniku rozkładania substancji przez bakterie jelitowe.

Badanie może dostarczyć informacji na temat obecności bakterii jelitowych tlenowych i beztlenowych, w tym bakterii chorobotwórczych, grzybów drożdżopodobnych (np. z rodzaju Candida) czy grzybów pleśniowych. Może być poszerzone o ocenę śluzówki jelita oraz jego wydajność trawienną.

Flora bakteryjna jelit – odbudowa

Odbudowa flory bakteryjnej powinna opierać się na zmianie stylu życia na prozdrowotny oraz przyjmowaniu probiotyków i prebiotyków.

Dieta jest ważnym elementem prawidłowego funkcjonowania flory bakteryjnej. Powinna być bogata w błonnik pokarmowy, warzywa i owoce, fermentowane produkty mleczne takie jak kefiry, maślanki i jogurty zawierające szczepy probiotyczne, kiszoną kapustę i ogórki. Jednocześnie powinno się unikać produktów wysoko przetworzonych i sztucznych słodzików.

Spożywanie błonnika rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego wpływa na różnorodność gatunków flory jelitowej. Błonnik nierozpuszczalny znajduje się w warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych, roślinach strączkowych, orzechach i nasionach. Błonnik rozpuszczalny znajdziemy w czosnku, cebuli, karczochach, szparagach (inulina), gruszkach, jabłkach, śliwkach pomarańczach (pektyny).

Kolejnym elementem diety są polifenole, które sprzyjają wzrostowi i różnorodności zdrowego mikrobiomu. Ich źródłem są: warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, orzechy, fasola, nasiona; zioła i przyprawy: czosnek, kurkuma, imbir, cynamon, oregano, rozmaryn, a także herbata, kawa, gorzka czekolada, czerwone wino i oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia  [8] .

Po pewnym czasie od zaprzestania antybiotykoterapii, mikroflora powraca do stanu sprzed farmakoterapii [9], jednakże przyjmowanie probiotyków przyspiesza i wspomaga ten proces.

Odbudowa flory bakteryjnej poprzez stosowanie probiotyków ma działanie terapeutyczne oraz profilaktyczne w chorobach infekcyjnych, zapalnych oraz nowotworowych przewodu pokarmowego [10].

Prawidłowa flora bakteryjna jest kluczowa w funkcjonowaniu całego organizmu, a w szczególności przewodu pokarmowego. Stosowanie antybiotyków, diety ubogie w węglowodany (błonnik) dostępne dla mikroflory, poród przez cesarskie cięcie mają głęboki wpływ na mikroflorę jelit. Flora bakteryjna może być zaburzona w chorobach takich jak IBD (Zespół Jelita Wrażliwego) czy WZJG (Wrzodziejące Zapalenie Jelita Grubego) objawiając się występującymi wzdęciami, biegunkami, złym samopoczuciem. Dieta bogata w błonnik pokarmowy, polifenole, fermentowane produkty mleczne i probiotyki może wpływać korzystnie na odbudowę mikroflory.

Literatura:

[1] Dzierżanowska Danuta, “Mikroflora fizjologiczna człowieka,” Opieka Paliatywna nad Dziećmi, 2009.

[2] O. Krakowiak and R. Nowak, “Mikroflora przewodu pokarmowego człowieka – znaczenie, rozwój, modyfikacje,” Postępy Fitoter., vol. 3, 2015.

[3] S. E. McGarr, J. M. Ridlon, and P. B. Hylemon, “Diet, anaerobic bacterial metabolism, and colon cancer: a review of the literature.,” J. Clin. Gastroenterol., vol. 39, no. 2, pp. 98–109, Feb. 2005.

[4] R. E. Ley, P. J. Turnbaugh, S. Klein, and J. I. Gordon, “Microbial ecology: Human gut microbes associated with obesity,” Nature, vol. 444, no. 7122, pp. 1022–1023, Dec. 2006.

[5] D. N. Frank, A. L. St Amand, R. A. Feldman, E. C. Boedeker, N. Harpaz, and N. R. Pace, “Molecular-phylogenetic characterization of microbial community imbalances in human inflammatory bowel diseases.,” Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., vol. 104, no. 34, pp. 13780–5, Aug. 2007.

[6] K. E. Fujimura, N. A. Slusher, M. D. Cabana, and S. V Lynch, “Role of the gut microbiota in defining human health.,” Expert Rev. Anti. Infect. Ther., vol. 8, no. 4, pp. 435–54, Apr. 2010.

[7] Sun Jun and Chang Eugene, “Exploring gut microbes in human health and disease: Pushing the envelope,” Genes Dis., vol. 1, no. 2, pp. 132–139, Dec. 2014.

[8] M. Derrien and P. Veiga, “Rethinking Diet to Aid Human–Microbe Symbiosis,” Trends Microbiol., vol. 25, no. 2, pp. 100–112, Feb. 2017.

[9] Nowak Adriana, “Zespół mikroorganizmów jelitowych – czy wiemy, jaki powinien być?,” Stand. Med., vol. 6, pp. 120–127, 2009.

[10] I. Wollowski, G. Rechkemmer, and B. L. Pool-Zobel, “Protective role of probiotics and prebiotics in colon cancer.,” Am. J. Clin. Nutr., vol. 73, no. 2 Suppl, p. 451S–455S, Feb. 2001.

Opublikowano ponad miesiąc temu
Oceń artykuł
Flora bakteryjna – objawy zaburzenia, badania i jej odbudowa - 3.9/5. Oddano 11 głosy.
Autor artykułu:

Opinie

  • matula 20.01.2019, 8:56

    moja córeczka ciągle choruje i w końcu pediatra mi poradziła, żebym jej zaczeła podawać kropelki z bakteriami kwasu mlekowego, żeby poprzez poprawę flory jelitowej wzmacniać odporność

    Odpowiedz
  • patrycja 18.02.2019, 8:27

    ja też wzmacniam odporność moich bliźniaków kropelkami z bakteriami kwasu mlekowego. To chyba najlepszy sposób zadbania o florę jelitową po cesarce

    Odpowiedz
  • tysia 25.03.2019, 4:32

    to już chyba dość powszechna wiedza jest, że odporność bierze się z dobrze zrównoważonej flory jelitowej. Dlatego po każdej terapii antybiotykowej moje dziecko jeszcze przez kilka kolejnych tygodni dostaje probiotyki, żeby uzupełniać dobre bakterie we florze jelitowej

    Odpowiedz

Napisz swoją opinię

Twoja opinia jest ważna. Zarówno dla nas jak i innych osób korzystających z naszego serwisu.

Twój adres e-mail nie będzie opublikowany.
Obowiązkowe pola są oznaczone