Domowe sposoby na dnę moczanową – sok z cytryny, zioła

Aktualizacja: 26 lutego, 2024

W niektórych chorobach przewlekłych oprócz leczenia farmakologicznego ważna jest modyfikacja dotychczasowego stylu życia, w tym diety. Zmieniając nawyki żywieniowe, minimalizuje się powstanie powikłań oraz zmniejsza się objawy, a w niektórych przypadkach można je nawet wyeliminować. Dna moczanowa jest jedną z chorób, w której zmiana stylu życia ma duże znaczenie na jej przebieg.

Czym jest dna moczanowa, nazywana jest inaczej skazą moczanową? To zapalna choroba stawów, której towarzyszy hiperurykemia – nadmierne stężenie kwasu moczowego we krwi. Związek ten powstaje w wyniku katabolizmu zasad purynowych. W czasie choroby moczany sodu ulegają krystalizacji m.in. w płynie stawowym. Złogi mogą również występować w innych tkankach. Schorzenie dotyka 1–2% społeczeństwa. Częściej chorują mężczyźni – głównie ok. 40. roku życia. Kobiety natomiast po okresie menopauzy. Dnie moczanowej może towarzyszy zespół metaboliczny.

U zdrowej kobiety poziom kwasu moczowego we krwi wynosi 150–340 µmol/l. W przypadku mężczyzn to 200–420 µmol/l. Kiedy poziom przekroczy 9 mg/dl, to u 80% osób mogą pojawić się objawy dny moczanowej oraz zapalenie stawów.

Na powstanie tej choroby może wpływać uwarunkowanie genetyczne spowodowane zmianą w metabolizmie kwasu moczowego, a także styl życia – dieta bogatopurynowa i nadużywanie alkoholu.

Na początku występuje hiperurykemia bezobjawowa. Z czasem pojawiają się napady dny moczanowej z coraz większą częstotliwością. Spowodowane są stresem, zakażeniem, urazem, nadużywaniem alkoholu, nieodpowiednią dietą. Trwają kilka dni lub tygodni. Cechują się silnym, nagłym bólem, zaczerwienieniem i obrzękiem stawów. Zazwyczaj zlokalizowane są w stawie śródstopno-paliczkowym (zwane są wtedy podagrą), rzadziej skokowym czy kolanowym. Ostatnim etapem jest dna przewlekła. Zapalenie obejmuje wiele stawów. Powstają wówczas guzki dnawe.

Rozpoznanie polega na badaniach laboratoryjnych stężenia kwasu moczowego we krwi i moczu, a także ocenie płynu stawowego i badaniu obrazowym.

Leczenie farmakologiczne jest dostosowane do aktualnego stanu chorego. Każdy chory powinien stosować dietę ubogopurynową, unikać alkoholu i palenia tytoniu [1,2].

Domowe sposoby na dnę moczanową

W celu zmniejszenia dolegliwości oraz poziomu kwasu moczowego we krwi należy zmienić styl życia, w tym sposób żywienia.

Znaczenie ma stosowanie diety niskopurynowej. Głównym źródłem puryny są: mięso i jego przetwory (konserwy, wędliny), podroby i owoce morza. Dlatego poleca się dietę mleczno-jajeczno-wegetariańską, żeby dostarczyć odpowiednią podaż białka. Nasiona roślin strączkowych również zawierają związki purynowe. Mają one jednak mniejszą biodostępność, dlatego czasami mogą pojawiać się w diecie. Potrawy powinny być głównie duszone, pieczone lub gotowane. Podczas tej ostatniej obróbki do wody przechodzą puryny, dlatego nie należy wykorzystywać jej do przyrządzania innych potraw, np. zup.

Należy pamiętać o produktach będących źródłem węglowodanów – takich jak produkty zbożowe, warzywa i owoce, ponieważ wpływają one na wzrost wydalania z moczem kwasu moczowego. Można nawet zwiększyć ich udział w diecie kosztem tłuszczu. Nie powinno w niej być jednak za dużo węglowodanów prostych, m.in. fruktozy, która poprzez zwiększenie degradacji adeniny powoduje wzrost stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi.

W ciągu dnia należy spożywać 4–5 posiłków dziennie, a ostatni najlepiej 3–4 godziny przed snem, ponieważ w nocy ilość kwasu moczowego ulega zwiększeniu. W ciągu dnia należy wypijać ok. 3 l płynów w postaci wody, herbat owocowych, ziół, mleka i napojów fermentowanych, czystych zup gotowanych na wywarach jarskich. Odwodnienie nasila dolegliwości. Produkty mleczne, dzięki obecności kazeiny i laktoalbuminy, dodatkowo zwiększają wydalanie z moczem kwasu moczowego.

Ze względu na przewlekły stan zapalny stawów dietę można wzbogacić w kwas γ-linolenowy (GLA), który występuje w olejach z wiesiołka i ogórecznika lekarskiego oraz w nasionach czarnej porzeczki. Działanie przeciwzapalne ma również kwas eikozapentaenowy (EPA), którego źródłem są ryby morskie.

Należy unikać alkoholu, który zaostrza objawy. Etanol zmniejsza wydalanie kwasu moczowego z moczem i zwiększa degradację adeniny (związek purynowy).

Nadmierny wysiłek fizyczny również może spowodować napad dny moczanowej. Jednak umiarkowana aktywność fizyczna jest wskazana, szczególnie w celu zmniejszenia masy ciała u osób otyłych. Odchudzanie powinno być powolne, należy unikać diet niskowęglowodanowych, żeby nie spowodować zaostrzenia choroby [3,4].

Tabela 1. Produkty stosowane w dnie moczanowej [4]

Leczenie dny moczanowej sokiem z cytryny

Głównym sposobem leczenia niefarmakologicznego dny moczanowej i hiperurykemii jest dieta niskopurynowa. Inne metody mogą wspomóc terapię.

Niektóre badania wskazują na związek pomiędzy wzrostem spożycia witaminy C a zmniejszeniem stężenia kwasu moczowego we krwi. Uważa się, że witamina ta wpływa na zwiększenie wydalania kwasu moczowego z moczem. Większość tych badań została przeprowadzona na osobach, które nie chorowały na dnę moczanową. Pomimo tych analiz nie ma konkretnych zaleceń, które mówią o zwiększeniu ilości witaminy C w dnie moczanowej czy hiperurykemii.

Nie ulega wątpliwości, że plusem picia soku z cytryny jest dostarczenie organizmowi witaminy C i kolejnej porcji wody. Nie należy zapominać, że wiele innych owoców (cytrusy, porzeczki, truskawki) oraz warzyw (papryka, brokuły, brukselka) jest również naturalnym źródłem tej witaminy. W jednej średniej papryce czerwonej jest tyle witaminy C, co w ponad 8 cytrynach. Warto pamiętać, że witamina ta jest wrażliwa na utlenianie i wysokie temperatury [5-7].

Zioła na dnę moczanową

W zmniejszaniu stężenia kwasu moczowego oraz stanów zapalnych pomóc może fitoterapia. Rośliny stosuje się w postaci naparów, odwarów lub wyciągów.

Zimowit jesienny (Colchicum autumnale) zawiera alkoloidy, które zmniejszają przemieszczanie się leukocytów do zmienionego chorobowo miejsca i odczyn zapalny. Pomaga również w utrzymaniu w tkankach prawidłowego pH. Roślina jest bardzo toksyczna. Dlatego stosowana może być tylko pod kontrolą lekarza!

Działanie urykozuryczne wykazują:

• liście brzozy (Folium Betulae) – są moczopędne i słabo napotne. Zwiększają przesączanie w kłębuszkach nerkowych oraz wydalanie moczu, w tym m.in. kwasu moczowego;
• znamiona kukurydzy (Stigma Maydis) – zmniejszają napięcie mięśni gładkich dróg moczowych i zwiększają wydalanie moczu. Mają działanie przeciwkamicowe i przeciwzapalne na drogi moczowe;
• ziele rdestu ptasiego (Herba Polygoni avicularis) i ziele nawłoci (Herba Solidaginis) – zawierają flawonoidy, które zwiększają wydalanie moczu i szkodliwych produktów przemiany materii.

Działanie moczopędne wykazują również strąki fasoli (Pericarpium Phaseoli), korzeń wilżyny (Radix Ononidis) i kłącze perzu (Rhizoma Agropyri).

Zaczynając jakkolwiek fitoterapię, należy skonsultować się ze specjalistą. Związki roślin mogą wchodzić w interakcję z lekami. Niektóre odmiany są przeciwwskazane przy pewnych schorzeniach oraz w przypadku dzieci, kobiet w ciąży i karmiących, a także osób starszych [8].

Terapia dny moczanowej polega na zapobieganiu jej nawrotom oraz unikaniu powikłań stawowych. Jest to jedna z chorób, w której obok leczenia farmakologicznego znaczenie ma również zmiana stylu życia. Dieta powinna być niskopurynowa i pokrywać zapotrzebowanie na wszystkie składniki odżywcze. Zioła będą pomocne w usuwaniu nadmiaru kwasu moczowego z organizmu. Dodatkowo unikanie czynników powodujących napad dny moczanowej, takich jak stres, alkohol, urazy i infekcje, powinno poprawić komfort życia chorego.