Zakrzepica żył głębokich – objawy, leczenie domowe. Dieta przy zakrzepicy

Aktualizacja: 20 maja, 2024

Choroby układu sercowo-naczyniowego są najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce. Szczególnie narażone na nie są osoby, u których występują czynniki ryzyka, takie jak podwyższony poziom cholesterolu, mała aktywność fizyczna, nadmierna masa ciała, palenie tytoniu czy nieodpowiednia dieta. Jedną z chorób układu krwionośnego jest zakrzepica żył głębokich. Przyjrzyjmy się temu schorzeniu bliżej.

Zakrzepica żył głębokich

Zakrzepica żylna polega na formowaniu się wewnątrz żył głębokich skrzeplin (czyli zakrzepów), które uniemożliwiają lub utrudniają prawidłowy przepływ krwi. Występuje najczęściej w żyłach kończyn dolnych, ale dotyczyć może także żył miednicy oraz kończyn górnych. Obecność zakrzepów w żyłach powoduje degenerację ściany żylnej, jak również destrukcję zastawek żylnych. Z kolei świeże skrzepliny ulegają czasem oderwaniu, a następnie przemieszczeniu się do naczyń płucnych, powodując zator płucny [1].

W Polsce blisko 50 tys. osób dotkniętych jest tą chorobą, z czego przewiduje się, że prawie u połowy wystąpi zator tętnicy płucnej, który jest przyczyną 10% wszystkich zgonów w szpitalu. Liczba zachorowań zwiększa się wraz z wiekiem, a 70% przypadków dotyczy osób powyżej 60. roku życia [2].

Zakrzepica żył głębokich – objawy

Objawy zakrzepicy żył głębokich są mało charakterystyczne. Najczęściej pojawia się ból i obrzęk, czasem również zaczerwienienie okolicy, w której doszło do zakrzepicy. Wymienione objawy mogą jednak towarzyszyć wielu innym chorobom, takim jak zapalenie tkanki podskórnej, urazy mięśni czy obrzęk limfatyczny. Jednocześnie zdarza się i tak, że u części osób zakrzepica żył głębokich nie wywołuje żadnych objawów. Skutkować to może opóźnieniem w rozpoczęciu odpowiedniego leczenia, postępującym powiększaniem się skrzepliny, a co za tym idzie również zwiększonym ryzykiem zatoru tętnicy płucnej. Mając na uwadze brak jednoznacznych objawów zakrzepicy, do jej rozpoznania nie wystarczy fizykalne zbadanie chorego przez lekarza. Rozpoznanie zakrzepicy żył głębokich opiera się na klinicznej ocenie prawdopodobieństwa jej wystąpienia, a także na obiektywnych testach, dzięki którym można ostatecznie potwierdzić lub wykluczyć chorobę [3].

Przydatna w praktyce lekarskiej jest skala Wellsa. Pozwala ona zakwalifikować pacjenta do grupy małego, średniego lub dużego prawdopodobieństwa obecności zakrzepicy żył głębokich. Według tej skali o zakrzepicy świadczyć mogą następujące objawy:

• nowotwór złośliwy,
• porażenie, niedowład oraz niedawne unieruchomienie kończyny dolnej,
• niedawne unieruchomienie w łóżku trwające dłużej niż 3 dni,
• duży zabieg chirurgiczny w ciągu ostatnich 4 tygodni,
• bolesność miejscowa,
• obrzęk całej kończyny dolnej,
• obwód goleni większy o ponad 3 cm w porównaniu ze zdrową kończyną,
• obrzęk ciastowaty,
• widoczne żyły powierzchowne krążenia obocznego [4].

Zakrzepica żył głębokich – leczenie

Podstawą leczenia jest zastosowanie leków przeciwzakrzepowych. Ma ono na celu zatrzymanie rozwoju choroby oraz umożliwienie zagojenia uszkodzonego śródbłonka, a także zapobieganie niebezpiecznym dla zdrowia i życia pacjenta powikłaniom w postaci zatorowości płucnej.

Warto wspomnieć w tym miejscu, iż jeśli wystąpi podejrzenie choroby zakrzepowej należy niezwłocznie rozpocząć podawanie leków przeciwkrzepliwych oraz jednocześnie prowadzić dalszą diagnostykę.

Środkami, które stosuje się najczęściej w leczeniu zakrzepicy żył głębokich są heparyny: drobnocząsteczkowa oraz niefrakcjonowana.

Jako pierwszy lek zaleca się heparynę drobnocząsteczkową. Cechuje się ona wyższą dostępnością biologiczną, dłuższym czasem działania oraz mniejszą liczbą powikłań.

Ważnym czynnikiem jest również cena – terapia drobnocząsteczkową heparyną jest tańsza. Z kolei heparyna niefrakcjonowana stosowana jest u osób otyłych, z niewydolnością nerek, a także jeśli zachodzi konieczność szybkiego zniesienia działania przeciwkrzepliwego (np. przed zabiegiem operacyjnym) [4].

Zakrzepica żył głębokich – leczenie domowe

W przypadku wystąpienia zakrzepicy żył głębokich leczenie metodami domowymi może być stosowane jedynie jako dodatkowa forma terapii. Ze względu na ryzyko jakie niesie za sobą zakrzepica, w razie pojawienia się objawów mogących świadczyć o jej obecności, należy koniecznie udać się do lekarza.

Istotne jest dbanie o codzienną aktywność fizyczną. Oczywiście jeśli stan zdrowia pacjenta na to pozwala. Należy w miarę możliwości eliminować sytuacje, które wymagają długotrwałego przebywania w jednej pozycji.

W celu zapobiegania zakrzepicy w głębokich żyłach dolnych kończyn stosuje się czasami u pacjentów metody fizykalne, które stymulują przepływ żylny i zmniejszają prawdopodobieństwo powstania choroby. Najprostszą z tych metod, możliwą do zastosowania niemal w każdych warunkach, jest nałożenie pończoch elastycznych o stopniowanym ucisku. Taka postać profilaktyki sprawdza się szczególnie dobrze u osób aktywnych, ale obciążonych ryzykiem zakrzepicy, a także u pasażerów wielogodzinnych podróży lotniczych [5].

Dieta przy zakrzepicy

Nadmierna masa ciała jest czynnikiem ryzyka zarówno pierwszego incydentu zakrzepicy, jak i nawrotów tej choroby. W porównaniu do osób utrzymujących prawidłową wagę, ryzyko nawrotu zakrzepicy żył głębokich jest o ok. 30% większe u chorych z nadwagą i ok. 60% większe u osób otyłych [5]. Dlatego przy zagrożeniu zakrzepicą niezmiernie ważne jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Osoby cierpiące na nadwagę i otyłość powinny zastosować dietę redukcyjną, mającą na celu uzyskanie odpowiedniej masy ciała.

W profilaktyce chorób układu krążenia dużą uwagę zwraca się na dietę. Ważną rolę odgrywa w niej błonnik. Jego źródłem są warzywa, owoce, rośliny strączkowe oraz nierafinowane produkty zbożowe.

Tłuszcze dostarczać powinny 30% zapotrzebowania energetycznego. Znaczenie w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych ma spożywanie ryb morskich. Zaleca się ich jedzenie 2–3 razy w tygodniu.

Ograniczyć należy cukier, zwłaszcza ten pochodzący z produktów przetworzonych. Jego spożywanie może przyczynić się do powstania otyłości, wpłynąć na podwyższenie poziomu triglicerydów we krwi, a także zwiększyć syntezę cholesterolu.

Istotne jest dostarczanie codziennie odpowiedniej dawki witaminy C, flawonoidów, selenu oraz witaminy E [6].

Ponieważ za jeden z czynników rozwoju chorób sercowo-naczyniowych uznano podwyższony poziom homocysteiny, warto zadbać o to, aby w jadłospisie znalazły się produkty wpływające korzystnie na jej poziom. Chcąc obniżyć poziom homocysteiny należy zadbać o odpowiednią podaż folianów oraz witamin B6 i B12. Do bogatych w foliany źródeł pokarmowych zaliczamy zielone warzywa, takie jak: szpinak, pietruszka, brukselka, szparagi, brokuły i groszek. Prawidłową podaż witaminy B12 może zapewnić spożywanie podrobów, ryb i jaj. Musimy pamiętać, że witamina ta znajduje się jedynie w produktach pochodzenia zwierzęcego, nie znajdziemy jej w roślinach. Bogate w witaminę B6 są ryby, mięso, rośliny strączkowe, a także pełne ziarna zbóż [7].

Zakrzepica żył głębokich jest jedną z chorób układu krążenia. Nie jest schorzeniem łatwym do zdiagnozowania ze względu na jej mało charakterystyczne objawy. Jeśli zauważymy u siebie niepokojące objawy mogące świadczyć o wystąpieniu zakrzepicy, powinniśmy  koniecznie udać się do lekarza. Domowe sposoby walki z zakrzepicą oraz dieta bardzo dobrze wspierają leczenie farmakologiczne, ale nie mogą go zastąpić.