Dieta w przepuklinie rozworu przełykowego – ogólne założenia, produkty zalecane i zakazane

Aktualizacja: 26 lutego, 2024

Przepuklina rozworu przełykowego to stan patologiczny, którego czynnikiem ryzyka jest pośród kilku innych tak powszechna dziś otyłość. O tym jak będzie wyglądał jej przebieg decyduje głównie podtyp, do którego została sklasyfikowana.

Przepuklina rozworu przełykowego

Rozwór przełykowy można nazwać kanałem, którym przełyk przechodzi przez przeponę. Przepona jest mięśniem oddzielającym klatkę piersiową od jamy brzusznej. Zdarza się tak, że część żołądka przemieszcza się do klatki piersiowej przez wspomniany kanał dla przełyku w przeponie. Taki stan rzeczy – przepuklina rozworu przełykowego, bezpośrednio wiąże się najczęściej ze zwiększonym ciśnieniem w jamie brzusznej czy z otyłością. Wyróżniamy 3 podtypy tej anomalii:

• wślizgowa – ponad przeponę przemieszcza się wpust jak i górna część żołądka. Następuje wtedy zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej do przełyku, co wiąże się z dolegliwościami takimi jak zgaga, piekący ból za mostkiem, zwłaszcza w pozycji leżącej;
• okołoprzełykowa – wpust żołądka pozostaje pod przeponą, dochodzi do przemieszczenia się dna i fragmentu trzonu żołądka, niekiedy nawet całego. W tym przypadku dominują objawy takie jak odbijanie, uczucie ucisku;
• mieszana.

Pomoc w zniesieniu konsekwencji tego stanu może przynieść, oprócz leczenia farmakologicznego, odpowiednia dieta.

Dieta w przepuklinie rozworu przełykowego – ogólne założenia

Dieta zalecana w przepuklinie rozworu przełykowego jest podobna do tej stosowanej w przypadku refluksu żołądkowo-przełykowego. Głównym jej celem jest zminimalizowanie wydzielania soku żołądkowego, którego kwaśne pH drażni błonę śluzową przełyku i przyczynia się do powstawania nadżerek i poważnych powikłań, jak przewężenie światła przełyku.

Dieta ta nie wymaga uciążliwych restrykcji, należy kierować się kilkoma podstawowymi zasadami.

1. Spożywaj niewielkie objętościowo posiłki regularnie, co 4–5 godzin. Dzięki temu nie rozciągniesz ścian żołądka i nie spowodujesz rozluźnienia dolnego zwieracza przełyku (LES), którego główną funkcją jest ochrona przed cofaniem się treści żołądkowej do przełyku.
2. Ostatni posiłek jadaj na 3 godziny przed snem. W pozycji na wznak jesteś bardziej narażony na przemieszczenie się treści pokarmowej w kierunku przeciwnym do pożądanego.
3. Spożywaj potrawy o umiarkowanej, nie wysokiej temperaturze.
4. Unikaj tych produktów, które są ciężkostrawne i pobudzają wydzielanie soku żołądkowego.

Dieta w przepuklinie rozworu przełykowego – produkty zalecane

Oprócz wymienionych niżej produktów przeciwwskazanych, właściwie nie pojawiają się inne ograniczenia związane z tego rodzaju przepukliną. Jak w każdym przypadku do diety podchodzić należy indywidualnie, obserwując reakcje organizmu na poszczególne produkty. Na przykład wzdymające groch, kapusta, fasola czy soja są przeciwwskazane, jednak mogą okazać się dobrze tolerowane. Nie można zapominać o tym, że schorzeniu najczęściej towarzyszy otyłość, w związku z czym zalecana jest redukcja masy ciała przy zastosowaniu diety o zmniejszonej kaloryczności. Jak w przypadku zaleceń dla większości – ze słodyczy i dań typu fast food należy zrezygnować zupełnie.

Kolejnym problemem, któremu należy przeciwdziałać są zaparcia, w tym przypadku dające o sobie znać w sposób szczególnie dokuczliwy. W związku z tym istotna jest dbałość o odpowiednią dobową dawkę błonnika. Trudno przewidzieć, jak organizm zareaguje na produkty pełnoziarniste – ciemne pieczywo, gruboziarniste kasze, warto próbować jednak wprowadzać je stopniowo, kontrolując pojawiające się ewentualne objawy. Jeżeli surowe warzywa, które powinny być elementem każdego posiłku, okażą się zbyt ciężkostrawne, można podawać je w postaci gotowanej. Przetwory mleczne – najlepiej jeżeli będą półtłuste. Nie bez znaczenia jest sposób przyrządzania potraw – preferowane techniki to gotowanie, gotowanie na parze, duszenie bez obsmażania, pieczenie w folii, grillowanie. Poniżej przedstawiono produkty, które ze względu na swoje właściwości powinny zostać wykluczone z codziennego jadłospisu.

Dieta w przepuklinie rozworu przełykowego – produkty zakazane

• Kawa i alkohol, wyroby czekoladowe, kakao, produkty o wysokiej zawartości tłuszczu  – zmniejszają napięcie LES pośrednio poprzez oddziaływanie na wytwarzanie hormonów żołądkowych i wpływ na odruchy nerwowe.
• Potrawy o wysokiej zawartości tłuszczu – długo zalegają w żołądku, tworząc sprzyjające warunki dla wystąpienia refluksu.
• Kwaśne owoce, cytrusy i soki z nich wyciskane, ostre przyprawy – nasilają bóle w przypadku uszkodzonej śluzówki.
• Napoje gazowane – gaz powoduje ucisk i poszerzenie ścian żołądka.
• Glutaminian sodu – wynika z tego konieczność ograniczenia wysoko przetworzonych produktów. Warto zapamiętać symbol E621 – obecny na etykiecie oznacza glutaminian monosodowy.
• Wywary z kości, wywary grzybowe.

Przestrzeganie powyższych zaleceń dietetycznych może złagodzić dolegliwości pojawiające się w przepuklinie rozworu przełykowego i zapobiec wystąpieniu powikłań. Warto prowadzić dziennik posiłków, który jest niezwykle pomocny w weryfikowaniu produktów, które powodują pogorszenie samopoczucia. Dopóki nie wystąpi zapalenie przełyku, proste zmiany w sposobie żywienia mogą przynieść ulgę.