Dieta niskosalicylanowa (aspirynowa) – zasady, wskazania, produkty

Aktualizacja: 20 maja, 2024

Pod pojęciem salicylanów kryją się związki organiczne będące solami lub estrami kwasu salicylowego. Naturalnie występują głównie w roślinach. Mają działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, antybakteryjne. Zmniejszają również ryzyko problemów z miażdżycą. Pomimo tego, że mają działanie prozdrowotne, to jednak u części społeczeństwa są powodem problemów ze strony układu oddechowego, pokarmowego czy skóry.

Dieta niskosalicylanowa – wskazania

Zaleceniem do stosowania tej metody jest alergia lub nietolerancja salicylanów. Z pierwszym przypadkiem mamy do czynienia wtedy, gdy obecność tych substancji w organizmie wywołuje reakcję ze strony układu immunologicznego. Nietolerancja jest skutkiem zaburzeń metabolizmu kwasu arachidonowego, a salicylany są głównym powodem tych zaburzeń. W obu schorzeniach występują podobne symptomy:

• przewlekłe zapalenie zatok przynosowych,
• astma oskrzelowa,
• pokrzywka na powierzchni skóry,
• nudności, wymioty, biegunka.

Ostateczną diagnozę stawia lekarz po uprzednio wykonanych badaniach.

Dieta niskosalicylanowa – zasady

Głównym założeniem diety aspirynowej jest znaczne obniżenie bądź też wyeliminowanie salicylanów z pożywienia. Pacjent, u którego zdiagnozowano nietolerancję lub alergię na ten związek ma utrzymywać ich podaż na takim poziomie, aby nie występowały u niego niepożądane skutki. Nie ma z góry określonej dawki, jaką pacjent może bezpiecznie przyjmować – ilość salicylanów wywołująca objawy jest kwestią indywidualną, dlatego ważne jest obserwowanie wszelkich zmian po ich spożyciu. Należy pamiętać o tym, że tolerancja na salicylany ulega znacznemu obniżeniu w sytuacjach stresowych.

Salicylany – żywność

Najbogatszym źródłem salicylanów są zioła oraz przyprawy, ale na tym nie kończy się jednak lista produktów zawierających je w swoim składzie. Można je odnaleźć w składzie:

• owoców oraz soków owocowych,
• warzyw oraz soków i zup warzywnych,
• kawie i herbacie,
• alkoholach (oprócz wódki),
• miodzie,
• orzechach.

Salicylany – leki

Kwas acetylosalicylowy (aspiryna) jest głównym składnikiem niesteroidowych leków przeciwzapalnych, dlatego przy wyborze środków przeciwbólowych lub przeciwgorączkowych należy zwrócić uwagę na to, czy nie pojawia się w ich składzie. Substancja posiadająca zbliżone działanie lecznicze do aspiryny to paracetamol, więc będzie to dobry zamiennik tego związku. Inne substancje, które również często można spotkać w lekarstwach to salicylan fenylu i salicylan sodu. W czasie zakupów w aptece najlepiej poinformować farmaceutę o zdiagnozowanym schorzeniu, a ten dobierze środek tak, aby nie zawierał tych związków.

Salicylany – kosmetyki

Dużo trudniejszą kwestią jest wyeliminowanie salicylanów ze środków kosmetycznych i pielęgnacyjnych, ponieważ pojawiają się one w większości dostępnych w drogeriach produktów. W tym wypadku najbardziej sprawdzoną metodą jest dokładne czytanie etykiet i wystrzeganie się substancji takich jak:

• parabeny,
• benzoesany,
• mentol,
• kwas salicylowy i wszelkie salicylany,
• kwasy BHA.

Dieta aspirynowa – produkty dozwolone i zakazane

Największą zawartością salicylanów w żywności charakteryzują się:

• owoce (jabłka, jeżyny, wiśnie, winogrona, morele, brzoskwinie, truskawki, maliny, śliwki świeże i suszone, rodzynki),
• warzywa (brokuły, cykoria, pomidory, rzodkiew, korniszony, szpinak, oliwki),
• większość orzechów,
• alkohol (szczególnie piwo i wino),
• napoje (kawa, herbata, napar z mięty, coca- cola),
• zioła i przyprawy (anyż, curry, cynamon, kminek, gałka muszkatołowa, kozieradka, kurkuma, musztarda, ocet winny, rumianek, mięta, fiołek trójbarwny),
• miód,
• żywność wysoko przetworzona.

Produkty te powinny zostać maksymalnie ograniczone. Mniejszą zawartością salicylanów charakteryzują się dojrzałe owoce oraz  żywność ekologiczna (warzywa sztucznie nawożone mają więcej salicylanów). Bardzo dobrą metodą obniżającą poziom tych związków w diecie jest gotowanie.

Co zatem można spożywać bez obaw? Gama pokarmów pozbawionych salicylanów jest obszerna. Z owoców należy wybierać banany, gruszki (bez skórki), mango, papaje i granaty. Spośród warzyw mamy do wyboru ziemniaki (bez skórki), białą kapustę, selera, suszoną fasolkę oraz fasolkę z puszki bez dodatku soli. Ponadto salicylanów nie zawierają również:

• nieprzetworzone mięso, ryby i jaja,
• mleko i produkty mleczne,
• orzechy nerkowca i laskowe, słonecznik,
• soja, soczewica, ciecierzyca,
• słaba herbata i kawa bezkofeinowa,
• cukier, sól morska, szafran, sos sojowy.

Istnieje również wiele produktów, w których zawartość salicylanów jest bardzo mała i nie muszą być zupełnie eliminowane z diety. Te posiadające ich wielkie ilości powinny być spożywane rzadko lub w ogóle.

Pomimo tego, iż wiele artykułów spożywczych oraz przemysłowych posiada w swym składzie salicylany, to dieta uboga czy też zupełnie eliminująca je z życia nie jest bardzo restrykcyjnym sposobem odżywiania. Jak zostało wcześniej wspomniane, reakcja każdego organizmu na te związki chemiczne jest inna, dlatego najważniejsza jest obserwacja własnego ciała i dobieranie pożywienia oraz kosmetyków tak, aby nie wystąpiły objawy niepożądane.