Reagowanie na komplementy. Nieszczere mogą być formą manipulacji

Aktualizacja: 15 maja, 2024

Sztuka reagowania na komplementy zawiera kilka elementów, o których istnieniu można zapomnieć. To właśnie od reakcji na pochwałę zależy, jak wiele będziemy ich dostawać i czy wywoła ona odpowiednio pozytywny efekt. Jednak pozornie nieszkodliwe słówka mogą również zostać użyte jako narzędzie manipulacji w celu osiągnięcia osobistych korzyści. Jak odpowiednio się przed tym uchronić?

Komplementy, błahe i miłe słówka wypowiadane często wśród ludzi mają moc sprawczą, która jest w stanie wyciągnąć ze złego samopoczucia, poprawić samoocenę, a nawet zauroczyć. Kwestia tylko jak odpowiednio na nie reagować, by wywołały one odpowiedni efekt zarówno na naszej psychice jak i układzie hormonalnym. Zawstydzanie się za każdym razem i zaprzeczanie wszelkim pozytywnym słowom nie jest wcale pomocne. Dodatkowo warto uważać na komplementy, które są bronią w ręku innych ludzi, manipulując naszą psychika dla wywołania odpowiedniego efektu.

Jak reagować na komplementy?        

Wydaje się, że komplement wypowiedziany w kierunku danej osoby, za każdym razem wywołuje pozytywny efekt. Nie do końca. Okazuje się, że znaczna większość z nas ma problemy z odpowiednim przyjmowaniem pochwał, w szczególności od osób z dalszego otoczenia i grona znajomych. Odrzucanie, zaprzeczanie czy nerwowe unikanie kontynuowania tematu sprawia, że z każdym kolejnym wypowiedzianym komplementem zamykamy się w sobie. Wynika to zazwyczaj z zaniżonej samooceny, na jaką cierpi współcześnie duża część społeczeństwa. Nie pozwala to automatycznie akceptować ani przyjmować żadnych stwierdzeń podkreślających istnienie jakichkolwiek pozytywnych cech. Jest to wbrew pozorom zachowanie wyniszczające i prowadzące do stanów depresyjnych, smutku i pogarszającego się samopoczucia.

Z drugiej jednak strony niekoniecznie wynikać to musi z niską samooceną, ale również skromności osoby przyjmującej pochwałę, nawyków przyjętych za młodzieńczych i dziecięcych lat oraz norm przyjętych w domu. Bardzo rzadko zdarza się, by ktoś na usłyszany komplement odpowiedział np: „dziękuję”,  „miło, że tak sądzisz”, „dziękuję, że zauważyłeś”. Zwykle jest to : „oj daj spokój”, „nie przesadzaj” czy „wydaje ci się”. Takie odpowiedzi nie zachęcają rozmówcy do ponownego zwrócenia nam uwagi, więc nie można się dziwić, że z czasem będziemy słyszeć co raz mniej komplementów. Warto się zatem nauczyć jak poprawnie reagować na komplementy, niezależnie od intencji drugiej osoby.

Potencjalnie ludzie wypowiadają komplementy szczerze i zależnie od otoczenia, są one trafne. Mają na celu okazanie zainteresowania lub podkreślenie czyjąś pozytywną zmianę. Oto parę rad, które pozwolą poprawić reakcję na komplementy:

• popracuj nad samooceną – jeżeli ludzie często prawią ci komplementy, niezależnie od tego w jakim otoczeniu się to zdarza, oznacza iż naprawdę jest w tobie coś wyjątkowego. Spójrz w lustro i przyjrzyj się sobie uważnie. Zwróć uwagę na kolor oczu, owal twarzy, kształt ust. Może wykonujesz makijaż w specyficzny sposób lub wyjątkowo podkreślasz brwi? Na pewno jest dużo cech, na które wiele ludzi zwraca uwagę, dlatego warto mieć ich świadomość, dzięki czemu usłyszenie komplementu na jej temat automatycznie poprawi nam nastrój. Komplementy na temat cech fizycznych i wyglądu krótkotrwale wpływają na nastrój, ale pozwalają poczuć się atrakcyjniej i pewniej. Poznaj swoją wartość i nie wstydź się jej. Skoro ktoś chwali twoje oczy bądź pewien, że to dlatego, iż są dla tej osoby wyjątkowe i nie mówiłaby ona tego, gdyby tak nie uważała.
• przyjmuj wszystkie komplementy – dlaczego miałbyś/miałabyś odrzucać komplementy? To nie trucizna, która szkodzi, ale lekarstwo na dobry nastrój i poprawę samooceny. Zastanów się, jak ciężkie mogło być dla kogoś wypowiedzenie tych słów i wsłuchaj się w ton z jakim je wypowiada. Przyjęcie komplementu z miłym „dziękuję” jest wbrew pozorom bardzo proste i zachęca do ponownego pochwalenia.
• wyzbądź się próżności – to, że powinno się przyjmować każdy komplement nie oznacza, iż powinno się popaść w samozachwyt. Nic tak nie zniechęca do prawienia komplementów jak długa i rozbudowana odpowiedź na temat podkreślonej cechy.
• nie wyolbrzymiaj – zawstydzenie często wynika tylko i wyłącznie z pracy naszego mózgu, który do każdej sytuacji tworzy sobie odrębną historię. Jeśli chłopak zwrócił dziewczynie uwagę na ładne oczy nie oznacza to, iż w każdym przypadku planuje ją poderwać. Komplementy nie służą tylko i wyłącznie do łączenia ludzi w pary, dlatego często kierowane są do osób tej samej płci. Przyjmuj każdy komplement obiektywnie nie wiążąc go zawsze z uzyskaniem przez wypowiadającego jakiejś korzyści.
• reaguj skromnie – dobra reakcja na komplementy nie oznacza stwierdzenia za każdym razem „wiem, że mam piękne włosy, oczy, usta, że dobrze gotuję, prowadzę samochód” itp. Polega ona na przyjmowaniu pochwał z ich akceptacją. Czasem można odpowiedzieć pytaniem retorycznym „naprawdę tak sądzisz? to miłe”. Takie zachowanie pokazuje, że skromnie podchodzimy do swoich cech, ale nie jesteśmy zamknięci w sobie. Inaczej reagują kobiety, inaczej mężczyźni, jednak w każdym przypadku skromność jest dobrą cechą.

Komplementy – manipulacja

Komplementy, jak już wcześniej wspomniałam, mogą być używane niezgodnie z ich przeznaczeniem i być groźne dla relacji międzyludzkich. Zazwyczaj wykorzystywane są do manipulacji przez osoby, które wiedzą z doświadczenia, że pomogą im one w wywołaniu określonego wrażenia, zmuszeniu kogoś do czegoś czy w przekonaniu go do zmiany decyzji.

Manipulacja jest jednym z zachowań, których uczymy się niestety od niemowlęcia. Jeżeli dorośli ludzie, używają komplementów jako narzędzia manipulacji, to jest to również całkiem normalne, więc warto nabyć odporność, która pomoże nam być niewrażliwym na tego typu ataki.

Jak właściwie rozpoznać osobę, próbującą nas zmanipulować? Zapoznajmy się z dwiema podstawowymi oznakami:

• komplement od osoby, z którą nie zamieniliśmy ani słowa – zapewne często spotykamy się z osobami z naszego otoczenia np. uczelni czy w pracy, które nagle zwracają na nas uwagę i zaczynają nadmiernie, chwalić naszą osobowość czy umiejętne wykonanie jakiegoś zlecenia. Wynika to z faktu, iż jeśli zaczynamy dobrze sobie z czymś radzić, inni to zauważają i szybkimi komplementami chcą u nas zaplusować. Normalna relacja powinna rozpocząć się od zapoznania, a nie od prawienia komplementów i wychwalania czynów drugiej osoby. Na pewno powinno to wzbudzić nasze podejrzenia.
• zbyt częste komplementy – zbyt częste komplementy powiązane zazwyczaj z szybka zmianą tematu powinny wzbudzić niepokój. Jeśli ktoś mówi coś miłego, powinien poczekać na naszą reakcję, czy zacząć luźną rozmowę, a nie przechodzić od razu do celu całej rozmowy.

Nie oznacza to, że w każdej sytuacji otrzymując komplementy powinniśmy podejrzewać, że ktoś chce nas wykorzystać do własnych celów. Należy sobie uświadomić, iż ludzie niestety korzystają z okazji, z których mogą wyciągnąć dla siebie korzyści niskim kosztem, dlatego warto być czujnym w każdej sytuacji.

Przykrym faktem jest, iż najczęściej wykorzystującymi komplementy do manipulacji osobami, są te z naszego bliskiego otoczenia, czyli rodziny i bliskich znajomych. Związane jest to z faktem, iż osoby takie dobrze nas znają i z doświadczenia wiedzą, jak reagujemy na poszczególne, wypowiadane przez nich słowa. Zazwyczaj rozmawiając z bliskimi nam osobami, tracimy czujność i pochłaniamy wszelkie pochwały, wiedząc że takie uwagi są najcenniejsze. Nie można się temu poddać. Nie oznacza to, iż mamy w krzywdzący sposób potraktować kogoś, kto próbował nas zmanipulować. Jeśli zdemaskujemy osobę prowadzącą manipulację, nie spróbuje ona następnym razem tego samego chwytu.

Jak już wcześniej wspomniałam, najbardziej podatne na manipulacje poprzez komplementy, są osoby o niskiej samoocenie, zaburzonym poczuciu własnej wartości, zamknięte w sobie i niepewne siebie. Mechanizmy wzmacniające samoocenę i pewność siebie, powinny uchronić nas przed bezrefleksyjnym pochłanianiem komplementów. Uzależnianie poczucia własnej wartości od innych jest niebezpieczne i doprowadza wyłącznie do wahań nastroju i przedłużonych stanów złego samopoczucia.