Przepuklina żołądka – objawy, dieta przy przepuklinie

Aktualizacja: 29 kwietnia, 2024

Ból w klatce piersiowej, zgaga, trudności przy przełykaniu, chrypka, a nawet suchy kaszel to tylko nieliczne objawy przepukliny rozworu przełykowego. Choć przyczyny wślizgnięcia się narządów jamy brzusznej (głównie żołądka) do klatki piersiowej nie zostały do końca wyjaśnione, uważa się, iż do powstania przepukliny dochodzi w wyniku osłabienia bądź zerwania więzadeł przeponowo-przełykowych, a jej ryzyko jest szczególnie duże u osób otyłych, palących papierosy jak również po 50. roku życia.

Przepuklina żołądka

Przepuklina rozworu przełykowego, nazywana potocznie przepukliną żołądka, należy do stosunkowo częstych chorób przewodu pokarmowego, w których dochodzi do przemieszczenia się części żołądka z jamy brzusznej do klatki piersiowej przez rozwór przełykowy przepony. W praktyce oznacza to, iż górna część żołądka znajduje się w klatce piersiowej i tworzy tzw. worek przepukliny [3]. Ryzyko wystąpienia tego schorzenia wzrasta wraz ze wzrostem ciśnienia w obrębie jamy brzusznej w wyniku: dźwigania ciężkich przedmiotów,  noszenia ciasnej odzieży, pracy w pozycji pochylonej z uciskiem na brzuch, przewlekłych zaparć oraz uporczywego kaszlu. Drugim czynnikiem predysponującym do rozwoju choroby jest zaawansowany wiek. U osób starszych bowiem często dochodzi do zmian degeneracyjnych więzadeł przeponowo-przełykowych wraz z utratą elastycznych włókien i zastąpieniem ich  tkanką tłuszczową [3]. Wiadomo też, iż refluks żołądkowo-jelitowy często utożsamiany jest z przepukliną żołądka, bowiem niemalże u wszystkich pacjentów z ciężkim refluksem bądź z łagodniejszymi jego postaciami stwierdza się przepuklinę rozworu przełykowego przepony.

Z klinicznego punktu widzenia wyróżnia się trzy typy przepuklin: wślizgową, okołoprzełykową i mieszaną. [4]. Warto wiedzieć, iż w przepuklinach wślizgowych większość objawów i powikłań związanych jest z obecnością właśnie refluksu żołądkowo-przełykowego  (tab. 1) [4]. Diagnostyka przepuklin winna opierać się nie tylko na zebranym wywiadzie chorobowym, lecz również przeprowadzeniu badań (badanie radiologiczne, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego z pobraniem wycinków, 24-godzinna pH-metria przełykowa/impedancja przełykowa, manometria przełyku) niezbędnych do właściwego rozpoznania samej choroby oraz wyznaczenia odpowiedniej taktyki dalszego postępowania.

Objawy przepukliny żołądka

Należałoby zaznaczyć, iż niemal połowa przypadków przepuklin żołądka przebiega bezobjawowo, w pozostałych zaś objawy związane są głównie z towarzyszącym temu schorzeniu refluksem [4]. Pacjenci często skarżą się na uczucie niesmaku, goryczy, nieraz kwasu w ustach, zgagę, ból w klatce piersiowej, suchy kaszel, a nawet chrypkę – będącą skutkiem drażnienia strun głosowych przez zarzucaną treść żołądkową. Objawy te ulegają nasileniu po obfitych i tłustych posiłkach,  w pozycji leżącej, niekiedy również podczas snu.

Tabela 1. Zróżnicowanie objawów w zależności od typu przepuklin rozworu przełykowego

Przepuklina żołądka – dieta

Niezaprzeczalnie dieta stanowi, obok terapii farmakologicznej i modyfikacji stylu życia, ważny element wspomagający leczenie przepukliny żołądka. Z uwagi na częstość występowania objawów refluksu żołądkowo-przełykowego, pacjentom zaleca się dietę łatwostrawną z ograniczeniem substancji pobudzających wydzielanie soku żołądkowego.

1. Posiłki spożywaj w spokojnej, przyjaznej atmosferze, bez pośpiechu i połykania dużych kęsów.
2. Zadbaj o regularność posiłków. Spożywaj 5–6 niewielkich objętościowo posiłków o stałych porach, przy czym ostatni z nich winien być spożywany najpóźniej 2–3 godziny przed snem.
   WażneWAŻNE: Unikaj przyjmowania pozycji leżącej bezpośrednio po posiłkach przez co najmniej 30 minut. Pozycja horyzontalna bowiem utrudnia proces oczyszczania przełyku , co u chorych z zaburzeniami funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku nasila refluks i związane z nim dolegliwości [2].
3. Nie zapomnij o umiarkowanej temperaturze spożywanych posiłków, bowiem zbyt wysoka może podrażniać błonę śluzową przełyku.
4. Unikaj produktów i potraw pobudzających wydzielanie soku żołądkowego. Wyeliminuj  ze swojego jadłospisu:
   • potrawy smażone, pieczone z dodatkiem tłuszczu;
   • owoce cytrusowe i sporządzane z nich soki;
   • pomidory, sok pomidorowy, ketchup;
   • warzywa cebulowe: cebula, szalotka, por, czosnek;
   • ostre przyprawy (ocet, musztarda, pieprz czarny, papryka ostra, chili, curry) oraz produkty zawierające miętę;
   • wywary z silnie aromatycznych warzyw oraz grzybów;
   • produkty (mięso, ryby) wędzone i marynowane;
   • kawę naturalną, mocną herbatę, kakao oraz napoje energetyzujące;
   • napoje alkoholowe.
     WażneWAŻNE: Pamiętaj, iż alkohol etylowy może drażnić uszkodzoną błonę śluzową przełyku, zmniejszać napięcie jego dolnego zwieracza, a także pobudzać wydzielanie soku żołądkowego.
5. Unikaj produktów i potraw tłustych, długo zalegających w żołądku (tłuste: wędliny, mleko, sery; smażone mięso; sosy przyrządzane na zasmażkach; frytki; pączki; czekolada i wyroby czekoladowe, kakao). W zamian wybieraj chude mięso (cielęcina, królik, kurczak, indyk), ryby (dorsz, pstrąg, sandacz), słodkie mleko (do 2 % tłuszczu) i jego przetwory. W codziennym menu uwzględnij również dobrej jakości tłuszcze (masło, oleje roślinne, wysokogatunkowe margaryny miękkie), z uwagi na ich hamujący wpływ na wydzielanie żołądkowe.
6. Celem  złagodzenia objawów możesz sięgnąć po szklankę chudego mleka (1,5%) lub wody mineralnej niegazowanej o dużej zawartości jonów wapnia. Pamiętaj jednak, iż mleka nie należy spożywać w nadmiarze.(> 0,7 l/24h).
   WażneWAŻNE: Mleko początkowo osłania błonę śluzową żołądka, łagodząc dolegliwości bólowe, zaś po wchłonięciu zawarty z nim wapń wpływa na  zwiększenie wydzielania gastryny, która działa pobudzająco na czynność wydzielniczą żołądka.
7. Pamiętaj, iż reakcja organizmu na określone pokarmy jest cechą indywidualną. W związku z powyższym obserwuj reakcje swojego organizmu na poszczególne produkty. Tylko i wyłącznie w przypadku nasilenia objawów wyeliminuj pokarmy źle tolerowane.
8. Wystrzegaj się dymu papierosowego – „rzuć palenie”.
   WażneWAŻNE: Palenie zmniejsza napięcie dolnego zwieracza przełyku, opóźnia opróżnianie żołądka, stymuluje wydzielanie kwasu solnego, przyczyniając się do nasilenia zjawiska refluksu [1].
9. Kontroluj swoją masę ciała. W przypadku nadwagi bądź otyłości skorzystaj z porady dietetyka, który wskaże Ci właściwą drogę do zdrowia. CIEKAWOSTKA: Badania dowodzą, iż spadek masy ciała sprzyja zmniejszeniu nasilenia objawów choroby jak również zmniejszeniu epizodów refluksu [2].

Jakkolwiek przepuklina rozworu przełykowego przepony należy do częstych schorzeń przewodu pokarmowego, niejednokrotnie utożsamianych z refluksem żołądkowo-jelitowym, pacjentom dostrzegającym jakiekolwiek objawy zalecana jest konsultacja specjalityczna. Na koniec należałoby podkreślić, iż  nieleczona przepuklina żołądka jak i towarzyszący jej refluks mogą być przyczyną ciężkich, wielonarządowych powikłań.