Jak obniżyć poziom „złego” cholesterolu?

Podwyższony poziom cholesterolu LDL to jeden z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka miażdżycowych chorób sercowo-naczyniowych. Problem polega jednak na tym, że podwyższony cholesterol przez wiele lat może nie powodować żadnych dolegliwości. Zmiany miażdżycowe rozwijają się stopniowo, a zaburzenia lipidowe często wykrywa się dopiero podczas rutynowych badań lub po wystąpieniu powikłań sercowo-naczyniowych. Dobrą wiadomością jest to, że odpowiednio wcześnie wprowadzone zmiany stylu życia mogą korzystnie wpłynąć na profil lipidowy i zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. U części osób konieczne jest jednak również leczenie farmakologiczne.

Dlaczego wysoki cholesterol LDL wymaga działania?

Cholesterol LDL, potocznie nazywany „złym” cholesterolem, pełni ważną funkcję w organizmie – cząstki LDL transportują cholesterol we krwi z wątroby do tkanek, gdzie jest on wykorzystywany m.in. do budowy błon komórkowych i syntezy związków powstających z cholesterolu. Problem pojawia się wtedy, gdy jego stężenie jest zbyt wysokie. Nadmiar cząstek LDL może przenikać i gromadzić się w ścianach tętnic, inicjując procesy prowadzące do powstawania i rozwoju blaszek miażdżycowych. Z czasem zwężają one światło naczyń, utrudniając przepływ, a ich uszkodzenie może prowadzić do groźnych powikłań. Utrzymujący się wysoki poziom cholesterolu LDL może prowadzić, m.in. do:

• rozwoju miażdżycy;
• choroby niedokrwiennej serca;
• zawału serca;
• udaru mózgu;
• niedokrwienia kończyn dolnych.

Za wysoki cholesterol – objawy, których nie należy lekceważyć

Podwyższone stężenie cholesterolu LDL zwykle nie powoduje charakterystycznych objawów. Dolegliwości mogą pojawić się dopiero w następstwie rozwijającej się miażdżycy i związanych z nią chorób układu sercowo-naczyniowego. Do objawów miażdżycy należą:

• ból lub uczucie ucisku w klatce piersiowej, zwłaszcza podczas wysiłku;
• duszność i szybsze męczenie się;
• ból kończyn dolnych podczas chodzenia (chromanie przestankowe);

nagłe zaburzenia widzenia lub mowy oraz osłabienie jednej strony ciała, które mogą być objawami przemijającego napadu niedokrwiennego (TIA) lub udaru mózgu. Kluczowe znaczenie ma okresowe wykonywanie badania lipidogramu, które pozwala ocenić stężenie cholesterolu całkowitego, frakcji LDL i HDL, nie-HDL oraz triglicerydów. Wczesne wykrycie nieprawidłowości umożliwia szybkie wdrożenie zmian stylu życia lub leczenia, zanim dojdzie do rozwoju groźnych powikłań sercowo-naczyniowych. Lipidogram można wykonać na przykład w jednym z Punktów Pobrań ALAB laboratoria.

Jak obniżyć cholesterol LDL? Najważniejsze zasady

Osoby zastanawiające się, jak obniżyć cholesterol LDL, często szukają jednego skutecznego rozwiązania. Tymczasem najlepsze efekty przynosi jednoczesna zmiana kilku codziennych nawyków. Już niewielka redukcja masy ciała, regularny ruch oraz odpowiednia dieta mogą korzystnie wpłynąć na profil lipidowy. Jeżeli wyniki badań wskazują na cholesterol podwyższony, warto przede wszystkim:

• podejmować 150–300 minut umiarkowanej lub 75–150 minut intensywnej aktywności fizycznej tygodniowo.;
• utrzymywać prawidłową masę ciała;
• zrezygnować z palenia papierosów;
• zrezygnować z picia alkoholu;
• regularnie kontrolować stężenie lipidów we krwi.

W niektórych przypadkach sama modyfikacja stylu życia nie wystarcza. Wskazania do leczenia farmakologicznego zależą m.in. od stężenia LDL-C oraz indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego.

Cholesterol dieta – co jeść, a czego unikać?

Odpowiednio skomponowany jadłospis jest ważnym elementem obniżania stężenia cholesterolu LDL. Dieta powinna opierać się na produktach bogatych w błonnik oraz nienasycone kwasy tłuszczowe, przy jednoczesnym ograniczeniu tłuszczów nasyconych i wysoko przetworzonej żywności. Warto wybierać przede wszystkim:

• warzywa i owoce;
• produkty pełnoziarniste (pieczywo razowe, płatki owsiane, kasze);
• nasiona roślin strączkowych;
• tłuste ryby morskie (np. łosoś, makrela, śledź);
• oliwę z oliwek, olej rzepakowy, orzechy i nasiona;
• chudy nabiał oraz chude mięso drobiowe.

Natomiast należy ograniczyć:

• fast foody i dania typu instant;
• słodycze oraz wyroby cukiernicze;
• tłuste mięsa i wysoko przetworzone wędliny;
• produkty zawierające tłuszcze trans;
• smalec, słoninę i tłusty nabiał;
• słodzone napoje oraz nadmiar produktów z białej mąki.

Jeżeli zastanawiasz się, jak zbić cholesterol, pamiętaj, że największe korzyści przynosi połączenie zdrowej diety z regularną aktywnością fizyczną, utrzymaniem prawidłowej masy ciała oraz rezygnacją z palenia papierosów. Systematyczne zmiany codziennych nawyków pomagają obniżyć stężenie LDL-C i zmniejszać ryzyko sercowo-naczyniowe, jednak u części osób konieczne jest również leczenie farmakologiczne.

Bibliografia:

1. Mach F. i wsp. 2025 Focused Update of the 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. European Heart Journal. 2025;46:4359–4378.
2. Kapłon-Wożakowska B., Salwa P., Monakolina- pomost między prozdrowotną modyfikacją diety a farmakoterapią hipercholesterolemii, Folia Cardiologica, 2016; 11 (4), s. 318-326.
3. Karabudak E., Türközü D., Köksal E., Association between coffee consumption and serum lipid profile, Exp Ther Med., 2015 May, 9(5):1841-1846.
4. LDL particle number and risk of future cardiovascular disease in the Framingham Offspring Study – Implications for LDL management – William C. Cromwell, James D. Otvos, Michelle J. Keyes, Michael J. Pencina, Lisa Sullivan, Ramachandran S. Vasan, Peter W. F. Wilson, Ralph  B. D’Agostino.
5. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/cholesterol-ldl-co-to-jest-przyczyny-podwyzszonego-cholesterolu-badania-i-redukcja/ [dostęp: 06.08.2026]

Artykuł sponsorowany.