Dlaczego mamy niedobory witaminy D3?

Zbyt niski poziom witaminy D3 to coraz powszechniejszy problem zdrowotny. Skąd tego typu braki, po czym je rozpoznać i jak im zapobiec? Przeczytaj artykuł i dowiedz się więcej na ten istotny dla zdrowia oraz samopoczucia temat!

• Witamina D3 (cholekalcyferol) to rozpuszczalna w tłuszczach witamina, która pełni w organizmie funkcję prohormonu regulującego m.in. gospodarkę wapniowo-fosforanową.
• Za prawidłowe stężenie metabolitów 25(OH)D3 u zdrowych dorosłych i dzieci uznaje się zwykle zakres 30–50 ng/ml, natomiast o niedoborze mówi się przy wartościach poniżej 20 ng/ml.
• Do najczęstszych objawów niedoboru należą: przewlekłe zmęczenie, osłabienie mięśni, bóle kostno-stawowe, obniżona odporność, częste infekcje, pogorszenie nastroju oraz problemy ze snem.

Podstawowym źródłem witaminy D3 powinna być jej synteza w organizmie

Ludzkie ciało samodzielnie wytwarza witaminę D3 w skórze, pod wpływem słonecznego promieniowania UVB. Powstały cholekalcyferol jest związkiem rozpuszczalnym w tłuszczach, dzięki czemu może być magazynowany w tkance tłuszczowej oraz w wątrobie. Następnie ulega procesom hydroksylacji – najpierw w wątrobie, a później w nerkach – w wyniku czego powstaje jego aktywna biologicznie forma, czyli kalcytriol. To właśnie ona odpowiada za regulację wielu kluczowych procesów metabolicznych. Efektywność syntezy skórnej zależy jednak od wielu czynników środowiskowych i indywidualnych.

Najważniejsze funkcje, jakie pełni witamina D3 w organizmie, to:

• wspieranie mineralizacji kości i zębów;
• wpływ na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego;
• udział w pracy mięśni;
• modulowanie procesów zapalnych;
• wsparcie dla układu nerwowego i funkcji poznawczych.

Częste i nietypowe przyczyny niedoborów witaminy D3 – wybrane przykłady

Współczesny styl życia niekoniecznie sprzyja zdrowej ekspozycji na światło słoneczne, co bezpośrednio wpływa na zmniejszoną syntezę witaminy D3 w skórze. Praca biurowa, długotrwałe przebywanie w pomieszczeniach oraz stosowanie filtrów przeciwsłonecznych ograniczają dostęp promieniowania UVB. Dodatkowo podeszły wiek, ciemniejsza karnacja skóry, zanieczyszczenie powietrza czy nieprawidłowo zbilansowana dieta mogą znacząco obniżać poziomy produkcji i wchłaniania cholekalcyferolu przez organizm.

Istotną przyczyną niedoborów witaminy D3 są także przyjmowane leki oraz choroby przewlekłe. Niektóre substancje farmakologiczne, takie jak ryfampicyna, izoniazyd, glikokortykosteroidy czy leki przeciwpadaczkowe i immunosupresyjne, mogą zaburzać metabolizm cholekalcyferolu. Również cukrzyca, otyłość, mukowiscydoza, celiakia, choroba Leśniowskiego–Crohna czy choroba Whipple’a i inne zakażenia jelitowe negatywnie wpływają na jej syntezę i wchłanianie. Szczególnie dotkliwe pod tym względem są zaburzenia funkcjonowania wątroby i nerek, które ograniczają przekształcanie witaminy D3 do jej aktywnej postaci.

Objawy zbyt niskiego poziomu cholekalcyferolu są nieswoiste

Objawy niedoboru witaminy D3 nie są charakterystyczne i mogą towarzyszyć wielu innym schorzeniom, dlatego wymagają odpowiedniej diagnostyki. W przypadku ich wystąpienia należy skonsultować się z lekarzem i wykonać badania laboratoryjne – standardowo jednocześnie oznacza się stężenie metabolitów 25(OH)D2 i 25(OH)D3 we krwi.

Ze względu na położenie geograficzne Polski oraz ograniczoną ekspozycję na słońce, specjaliści zalecają stałą suplementację witaminy D3 w okresie jesienno-zimowym. Szacuje się, że nawet 85% dorosłych może mieć jej niedobory w tym czasie. Suplementację należy dostosować do indywidualnych potrzeb – rekomendowane dawki wynoszą od 400 do 4000 IU dziennie, w zależności od płci, wieku, stanu zdrowia i wielu innych czynników. Przeciwwskazaniami są m.in. hiperkalcemia, sarkoidoza czy niektóre choroby nerek. Naturalnymi źródłami witaminy D3 w diecie są tłuste ryby morskie, tran, żółtka jaj czy wątróbka.