Dynia piżmowa – właściwości i uprawa. Czy obierać dynię piżmową?

16 18 20

Hokkaido, olbrzymia, gruszkowata, bezłupinowa, makaronowa, jadalna i ozdobna… Dynia niejedno ma imię. Jesień to okres prawdziwego wysypu dyń, które można wykorzystać w naszej kuchni na wiele sposobów. Stanowią ciekawy dodatek do dań obiadowych, zup typu krem czy ciast.

Dynia piżmowa określana jest czasem mianem smaczniejszej wersji dyni olbrzymiej. Występuje w 4 odmianach: japońskiej, włoskiej, francuskiej i bułgarskiej. Jej miąższ nie posiada włókien, a przy tym jest dużo słodszy i zawiera wszystkie składniki odżywcze typowe dla pozostałych odmian. Delikatny smak dyni piżmowej sprawia, że doskonale nadaje się jako danie dla maluchów. 

Dynia piżmowa

Dynię piżmową charakteryzuje słodkawy, lekko orzechowy smak. Owoce, przypominające kształtem dzwonek, mają jasną, dość grubą skórkę, co pozwala na dłuższe przechowywanie produktu w piwnicy – nawet przez całą zimę. Jeśli skórka jest miękka i ma zielonkawe zabarwienie, to znak, że owoc jest niedojrzały. Pomarańczowy miąższ zawiera dużo karotenoidów i z tego powodu chętnie wykorzystywany jest w przemyśle przetwórczym. 

Dynia piżmowa – uprawa

Roślina ta nie jest szczególnie wymagająca. Do rozwoju potrzebuje przede wszystkim bardzo dobrze nasłonecznionego stanowiska. Należy pamiętać, że dynia piżmowa nie jest odporna na ujemne temperatury. Ze względu na rozległe pędy, wymagane jest sadzenie w rozstawie 120×120 cm. Pędy można systematycznie podcinać – wówczas same owoce uzyskają większe rozmiary.

Dynia piżmowa – właściwości

Jest to roślina jednoroczna o wysokich wartościach odżywczych. Cechuje ją bogactwo składników – głównie antyoksydantów: polifenoli, fitosteroli, flawonoidów, karotenoidów. To dzięki przeciwutleniaczom nasz organizm może efektywnie walczyć z wolnymi rodnikami, które uszkadzają komórki organizmu, prowadząc do chorób nowotworowych i przyspieszenia procesu starzenia się organizmu.

Dynia zawiera też szereg witamin: A, C, E i K oraz składników mineralnych. Jej miąższ działa łagodząco i regenerująco na układ pokarmowy oraz wątrobę, gdyż jest lekkostrawny. Z kolei obecność witamin z grupy B korzystnie wpływa na układ nerwowy. Dynia ma ponadto działanie przeciwgrzybicze i antybakteryjne.

Dużym atutem dyni piżmowej jest niewielka zawartość tłuszczu i niska kaloryczność – 100 g produktu dostarcza naszemu organizmowi ok. 40 kcal. Niestety, nie jest to produkt polecany diabetykom ze względu na wysoki indeks glikemiczny

Pestki z dyni również stanowią część jadalną. Charakteryzują się wysoką wartością odżywczą – są bogate w białko, kwas linolenowy, błonnik pokarmowy oraz liczne związki bioaktywne: kwasy fenolowe, tokoferole, sterole. Pestki mogą być spożywane bezpośrednio jako dodatek do potraw lub stanowić produkt bazowy do produkcji oleju, który używany jest w terapiach zapobiegających przerostowi prostaty. W medycynie tradycyjnej pestki były używane w leczeniu chorób układu moczowego, nadciśnienia tętniczego oraz zwalczaniu pasożytów bytujących w jelicie. 

Dynia piżmowa – cena, gdzie kupić

Dynia piżmowa najczęściej sprzedawana jest na sztuki. Można ją nabyć w sklepach spożywczych – zwykłych oraz ze zdrową żywnością. Jedna sztuka ważąca około 2 kg kosztuje 5–6 zł. Za produkt bio musimy zapłacić znacznie więcej, bo ok. 13 zł.

Jeśli mamy możliwości oraz chęci do uprawy dyni we własnym ogródku, możemy zakupić nasiona – paczka zawierająca 16 sztuk to wydatek rzędu 3 zł. 

Czy obierać dynię piżmową?

Odmiana dyni piżmowej posiada twardą skórkę, więc jej obranie może sprawiać kłopot. Najlepiej obróbkę dyni rozpocząć od przekrojenia jej na pół, co ułatwi dalsze prace. Do tego celu należy użyć ostrego, masywnego noża. Połówki dyni najwygodniej obierać za pomocą obieraczki do ziemniaków. Wcześniej łyżeczką wyciągamy ze środka pestki.

Dynia piżmowa – przepisy 

Dynię piżmową możemy upiec, zmiksować i podać w formie kremu lub udusić i dodać do mięsa z ziemniakami czy ryżem. Dobrze sprawdzi się również jako baza do wykonania leczo lub gulaszu, a miłośnikom słodkości posłuży jako dodatek do ciasta. Pomysłów i możliwości jest wiele.

Najłatwiej przygotować pieczoną dynię. Kroimy ją w kostkę lub słupki i pieczemy w piekarniku przez ok. 45 min. w temperaturze 200 °C. Możemy również upiec połówki dyni ze skórką, ale wówczas czas pieczenia wydłużamy do 2h.

Pieczona dynia

Składniki:

  • 1–1.5 kg dyni (nieobranej)
  • 5–6 łyżek oliwy z oliwek
  • 150g chleba lub bułki (może być czerstwy)
  • 1 cebula, drobno pokrojona
  • gałązka świeżego tymianku
  • pęczek drobno pokrojonej zielonej pietruszki
  • 20g świeżo startego parmezanu
  • 30g świeżo startego żółtego ser
  • 1 łyżeczka ostrych płatków papryki
  • sól, pieprz

Obraną dynię bez pestek kroimy w kawałki o grubości 2 cm i doprawiamy solą oraz pieprzem. Na patelni rozgrzewamy 5–6 łyżek oliwy i smażymy kawałki dyni przez ok. 6 min., aż brzegi się zarumienią. Przekładamy dynię do żaroodpornego naczynia i na tym samym oleju smażymy cebulkę do zmięknięcia. 

Chleb kroimy na mniejsze kawałki i blendujemy na bułkę tartą. Łączymy ją z cebulką, pokrojonymi liśćmi tymianku, pietruszką, papryką, parmezanem i żółtym serem. Wszystko dokładnie mieszamy. Tak przygotowaną masą przykrywamy kawałki dyni ułożone w żaroodpornym naczyniu. Całość wstawiamy do piekarnika rozgrzanego do temp. 220 °C. Pieczemy przez 10–15 min., aż górna warstwa się zarumieni.

rozwiń
Zupa krem z dyni piżmowej

Składniki:

  • 700 g obranej i oczyszczonej z pestek dyni
  • 1 litr bulionu drobiowego lub warzywnego
  • 3 marchewki średniej wielkości
  • 2 ziemniaki
  • 1 cebula
  • 2 ząbki czosnku
  • 4 łyżki oliwy
  • szczypta chilli
  • 1/4 łyżeczki imbiru
  • 1/2 łyżeczki cynamonu
  • sól, pieprz

Warzywa obieramy i kroimy na mniejsze kawałki. Układamy do dużego garnka, dodajemy oliwę i podsmażamy przez ok. 5 min. stale mieszając, aż warzywa się zarumienią. Dodajemy bulion, chilli, imbir i cynamon. Zupę gotujemy przez ok. 30 min., do miękkości warzyw. Wszystko blendujemy i przyprawiamy solą oraz pieprzem. Na wierzch możemy dodać śmietany i posypać natką pietruszki. 

rozwiń
Ciasto z dyni piżmowej

Składniki:

  • 600 g dyni
  • 300 ml mleka
  • 50 g cukru pudru
  • 2 łyżki masła
  • 2 łyżki mąki

Połowę dyni kroimy w kostkę i gotujemy w mleku, aż zmięknie. Następnie miksujemy na gładki sos. Resztę dyni trzemy na tarce o dużych oczkach i dodajemy do sosu. Łączymy z cukrem pudrem, dokładnie mieszamy i odstawiamy na kilka minut w chłodne miejsce. Foremkę smarujemy masłem i wysypujemy mąkę. Przelewamy ciasto do formy i pieczemy w piekarniku rozgrzanym do temp. 180 °C przez 30 minut. 

rozwiń

Literatura:

  1. Telesiński A. i wsp. Właściwości przeciwutleniające owoców wybranych odmian dyni piżmowej. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, XLVII, 2014, 2, 150-154.
  2. Kulczyński B. i wsp. Działanie prozdrowotne pestek dyni. Przemysł Spożywczy, 2016; 70(11), 37-39.
  3. Dynia piżmowa: https://sklep-nasiona.pl/dynia-pizmowa.html Dostęp: 22.10.2018
  4. Dynia piżmowa czyli wszystko co musisz wiedzieć o butternut squash. https://monikucha.wordpress.com/2009/07/22/dynia-pizmowa-czyli-wszystko-co-musisz-wiedziec-o-butternut-squash/ Dostęp: 24.10.2018
  5. Przepis na zapiekaną dynię: https://monikucha.wordpress.com/2010/11/06/pieczona-dynia-na-dobry-poczatek/ Dostęp: 24.10.2018
  6. Przepis na zupę krem: https://malekulinaria.pl/kremowa-zupa-z-dyni-pizmowej/ Dostęp: 24.10.2018
  7. Przepis na ciasto: https://www.przepisy.pl/przepis/ciasto-dyniowe Dostęp: 24.10.2018

Kup dietę online – od dietetyka
Opublikowano ponad tydzień temu
Oceń artykuł
Autor artykułu:

Twoja opinia jest ważna. Zarówno dla nas jak i innych osób korzystających z naszego serwisu.

Twój adres e-mail nie będzie opublikowany.
Obowiązkowe pola są oznaczone