Jesteś na:

Flora bakteryjna – objawy zaburzenia, badania i jej odbudowa

16 18 20

Mikroflora jelitowa zmieniała się wraz z ewolucją człowieka od milionów lat.  Dziś symbioza ta jest zakłócana przez zmiany w stylu życia i środowiska, w którym żyjemy. Jak objawia się zaburzenie mikroflory bakteryjnej, do czego może ono prowadzić i czy możemy temu przeciwdziałać?

Flora bakteryjna

Przewód pokarmowy w ludzkim ciele może osiągnąć długość 89 metrów. Często nie zdajemy sobie sprawy, iż żyją w nim miliony bakterii, poczynając od jamy ustnej aż po końcowe odcinki jelita grubego. Drobnoustroje zasiedlają skórę, błony śluzowe dróg oddechowych i przewodu pokarmowego. Ich ilość i zróżnicowanie zmienia się w ciągu całego życia skład flory zależy od wieku, stosowanej diety, przyjmowanych antybiotyków, perystaltyki jelit oraz wytwarzanych przez bakterie metabolitów.

Pierwsza kolonizacja drobnoustrojami zachodzi w momencie porodu. Gatunek bakterii, które noworodek nabywa od matki zależy od rodzaju porodu. W przypadku porodu naturalnego, przewód pokarmowy zasiedlają bakterie z rodzaju Lactobacillus i Prevotella, które pochodzą z pochwy matki. U dzieci urodzonych przez cesarskie cięcie, flora bakteryjna obejmuje bakterie z rodzaju Staphylococcus, Corynobacterium i Propionibacterium.

Skład mikroflory dziecka zależny jest też od sposobu karmienia. Karmienie piersią zapewnia bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobakterium, podczas gdy u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym mikroflora jelitowa jest podobna do mikroflory występującej  u osób dorosłych [1].

Korzyściami rozwoju mikroflory jelitowej jest zasiedlanie miejsc bytowania, uniemożliwiające pojawienie się w nich bakterii patogennych; konkurencja o substancje odżywcze czy produkcja substancji o właściwościach antybakteryjnych.

Bakterie jelitowe pełnią funkcje:

  • odpornościowe,
  • fermentują niestrawioną żywność (błonnik),
  • produkują witaminę K2, witaminy z grupy B. krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA),
  • wpływają na produkcję hormonów i neuroprzekaźników.

Najnowsze badania wskazują, iż flora jelitowa ma zdolność regulowania magazynowania energii, a więc może określać skłonność do otyłości [2].

Zaburzona flora bakteryjna jelit – objawy

Kiedy dochodzi do dysbiozy (zaburzenie flory jelitowej wskutek zmian w składzie gatunkowym bakterii jelitowych ), następuje wzrost ilości patogennych bakterii jelitowych, przez co bariera ochronna przewodu pokarmowego ulega osłabieniu. Organizm staje się wtedy bardziej podatny na zakażenia wirusowe, bakteryjne i grzybicze.

Występowanie niektórych gatunków bakterii może predysponować do rozwinięcia chorób takich jak nieswoiste zapalenia jelit, nowotwory, alergie czy otyłość [3] [4] [5].

Zaburzona odpowiedź immunologiczna na antygeny jelitowe może skutkować wystąpieniem chorób zapalnych jelit (IBD inflammatory bowel disease) takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna i Wrzodziejące Zapalenie Jelita Grubego (WZJG), których jedną z przyczyn jest brak tolerancji na bakterie komensalne. Choroby te objawiają się bólami brzucha, utratą masy ciała i zmianami konsystencji stolca.

Dysbioza występuje także w przypadku IBS (Zespół Jelita Nadwrażliwego). Objawia się wzdęciami, bólami brzucha i zaburzeniami wypróżniania się. Dochodzi do zaburzenia osi mózgowo-jelitowej, dlatego może pojawić się depresja oraz zaburzenia lękowe.

Czynnikami ryzyka zaburzenia mikroflory jelitowej są:

  • płeć (kobiety),
  • wiek (osoby w młodszym wieku),
  • nieprawidłowa dieta bogata w tłuszcze pochodzenia zwierzęcego i cukry proste,
  • przyjmowane leki: antybiotyki, leki przeciwbólowe, leki hamujące wydzielanie kwasu solnego w żołądku,
  • infekcje,
  • stres,
  • palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu.

Objawami mogącymi sugerować uszkodzenie bariery jelitowej są:

  • mało specyficzne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, objawiające się biegunkami, wymiotami, dyspepsją, zgagą oraz biegunkami,
  • częste występowanie infekcji,
  • alergie, choroby autoimmunologiczne,
  • zły nastrój, zmęczenie, stany lękowe [6].

Badanie mikroflory jelitowej

Badanie mikroflory jelitowej może być dodatkowym elementem diagnostycznym w niektórych chorobach czy dolegliwościach. Powinno być wzięte pod uwagę u osób z podejrzeniem Zespołu Nadwrażliwego Jelita, chorób alergicznych, u których występują częste infekcje oraz zaburzenia z przewodu pokarmowego objawiające się biegunkami, wzdęciami czy zaparciami [7].

Obecnie wiele firm oferuje badanie mikroflory jelitowej. Opiera się ono na jakościowej i ilościowej ocenie bakterii wskaźnikowych i grzybów występujących w jelicie. Za pomocą testów można określić występowanie i stopień dysbiozy organizmu.

Badanie jest wykonywane z kału oraz moczu pacjenta. Określa się pH kału i jego właściwości, w tym konsystencję. W próbce moczu bada się zawartość kwasów organicznych, które powstają w wyniku rozkładania substancji przez bakterie jelitowe.

Badanie może dostarczyć informacji na temat obecności bakterii jelitowych tlenowych i beztlenowych, w tym bakterii chorobotwórczych, grzybów drożdżopodobnych (np. z rodzaju Candida) czy grzybów pleśniowych. Może być poszerzone o ocenę śluzówki jelita oraz jego wydajność trawienną.

Flora bakteryjna jelit – odbudowa

Odbudowa flory bakteryjnej powinna opierać się na zmianie stylu życia na prozdrowotny oraz przyjmowaniu probiotyków i prebiotyków.

Dieta jest ważnym elementem prawidłowego funkcjonowania flory bakteryjnej. Powinna być bogata w błonnik pokarmowy, warzywa i owoce, fermentowane produkty mleczne takie jak kefiry, maślanki i jogurty zawierające szczepy probiotyczne, kiszoną kapustę i ogórki. Jednocześnie powinno się unikać produktów wysoko przetworzonych i sztucznych słodzików.

Spożywanie błonnika rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego wpływa na różnorodność gatunków flory jelitowej. Błonnik nierozpuszczalny znajduje się w warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych, roślinach strączkowych, orzechach i nasionach. Błonnik rozpuszczalny znajdziemy w czosnku, cebuli, karczochach, szparagach (inulina), gruszkach, jabłkach, śliwkach pomarańczach (pektyny).

Kolejnym elementem diety są polifenole, które sprzyjają wzrostowi i różnorodności zdrowego mikrobiomu. Ich źródłem są: warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, orzechy, fasola, nasiona; zioła i przyprawy: czosnek, kurkuma, imbir, cynamon, oregano, rozmaryn, a także herbata, kawa, gorzka czekolada, czerwone wino i oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia  [8] .

Po pewnym czasie od zaprzestania antybiotykoterapii, mikroflora powraca do stanu sprzed farmakoterapii [9], jednakże przyjmowanie probiotyków przyspiesza i wspomaga ten proces.

Odbudowa flory bakteryjnej poprzez stosowanie probiotyków ma działanie terapeutyczne oraz profilaktyczne w chorobach infekcyjnych, zapalnych oraz nowotworowych przewodu pokarmowego [10].

Prawidłowa flora bakteryjna jest kluczowa w funkcjonowaniu całego organizmu, a w szczególności przewodu pokarmowego. Stosowanie antybiotyków, diety ubogie w węglowodany (błonnik) dostępne dla mikroflory, poród przez cesarskie cięcie mają głęboki wpływ na mikroflorę jelit. Flora bakteryjna może być zaburzona w chorobach takich jak IBD (Zespół Jelita Wrażliwego) czy WZJG (Wrzodziejące Zapalenie Jelita Grubego) objawiając się występującymi wzdęciami, biegunkami, złym samopoczuciem. Dieta bogata w błonnik pokarmowy, polifenole, fermentowane produkty mleczne i probiotyki może wpływać korzystnie na odbudowę mikroflory.

Literatura:

[1] Dzierżanowska Danuta, “Mikroflora fizjologiczna człowieka,” Opieka Paliatywna nad Dziećmi, 2009.

[2] O. Krakowiak and R. Nowak, “Mikroflora przewodu pokarmowego człowieka – znaczenie, rozwój, modyfikacje,” Postępy Fitoter., vol. 3, 2015.

[3] S. E. McGarr, J. M. Ridlon, and P. B. Hylemon, “Diet, anaerobic bacterial metabolism, and colon cancer: a review of the literature.,” J. Clin. Gastroenterol., vol. 39, no. 2, pp. 98–109, Feb. 2005.

[4] R. E. Ley, P. J. Turnbaugh, S. Klein, and J. I. Gordon, “Microbial ecology: Human gut microbes associated with obesity,” Nature, vol. 444, no. 7122, pp. 1022–1023, Dec. 2006.

[5] D. N. Frank, A. L. St Amand, R. A. Feldman, E. C. Boedeker, N. Harpaz, and N. R. Pace, “Molecular-phylogenetic characterization of microbial community imbalances in human inflammatory bowel diseases.,” Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., vol. 104, no. 34, pp. 13780–5, Aug. 2007.

[6] K. E. Fujimura, N. A. Slusher, M. D. Cabana, and S. V Lynch, “Role of the gut microbiota in defining human health.,” Expert Rev. Anti. Infect. Ther., vol. 8, no. 4, pp. 435–54, Apr. 2010.

[7] Sun Jun and Chang Eugene, “Exploring gut microbes in human health and disease: Pushing the envelope,” Genes Dis., vol. 1, no. 2, pp. 132–139, Dec. 2014.

[8] M. Derrien and P. Veiga, “Rethinking Diet to Aid Human–Microbe Symbiosis,” Trends Microbiol., vol. 25, no. 2, pp. 100–112, Feb. 2017.

[9] Nowak Adriana, “Zespół mikroorganizmów jelitowych – czy wiemy, jaki powinien być?,” Stand. Med., vol. 6, pp. 120–127, 2009.

[10] I. Wollowski, G. Rechkemmer, and B. L. Pool-Zobel, “Protective role of probiotics and prebiotics in colon cancer.,” Am. J. Clin. Nutr., vol. 73, no. 2 Suppl, p. 451S–455S, Feb. 2001.

Opublikowano ponad miesiąc temu
Oceń artykuł
Flora bakteryjna – objawy zaburzenia, badania i jej odbudowa - 3.8/5. Oddano 10 głosy.
Autor artykułu: