bonavita
bonavita

Menu główne

  • Diety
  • BonaVita.pl
  • Artykuły
    • Diety od A do Z
      • Dieta ketogeniczna – kompletny przewodnik
      • Korzyści zdrowotne mniszka lekarskiego w Twojej diecie
      • Jak zacząć odchudzanie: wskazówki dla początkujących?
      • Jak pozbyć się tłuszczu trzewnego?
      • Dieta białkowo-tłuszczowa na redukcji – jadłospis i efekty
    • Odżywianie
      • Napój izotoniczny – czym jest?
      • Talerz zdrowego żywienia
      • Porzeczka – dlaczego warto spożywać porzeczki?
      • Ziołowe herbaty na upały
      • Korzyści zdrowotne ostrego jedzenia
    • Psychologia
      • Jak poprawić pamięć i koncentrację? 7 skutecznych sposobów
      • Miłość zmienną jest – 6 etapów rozwoju związku
      • Proste i niezawodne sposoby na radzenie sobie ze stresem
      • Zaburzenia odżywiania towarzyszące depresji
      • Stres i aspekty żywieniowe u osób pracujących
    • Sport
      • Ćwiczenia na jędrne uda i pośladki – pozbądź się cellulitu
      • Jumping fitness – zasady, efekty i przeciwwskazania
      • Siłownia dla kobiet – szczegółowy plan na początek
      • Co jeść po treningu: 6 doskonałych przepisów
      • Węglowodany przed i po treningu. Podział węglowodanów
    • Zdrowie
      • Ziemia okrzemkowa – właściwości, zastosowanie i korzyści zdrowotne
      • Czosnek może szkodzić – poznajmy skutki uboczne jego spożywania
      • Olej z czarnuszki, jego zastosowanie i cudowne właściwości. Nie uwierzysz, że…
      • Dieta w chorobie Leśniowskiego-Crohna
      • Produkty o działaniu przeciwzapalnym
  • Tabele
    • Produkty spożywcze
    • Dodatki do żwyności
    • Witaminy
  • Przepisy
  • Kontakt
Ulubione
  1. Home
  2. Artykuły
  3. Co to jest cholesterol HDL? Jakie są normy? Niski i wysoki cholesterol HDL

Co to jest cholesterol HDL? Jakie są normy? Niski i wysoki cholesterol HDL

cholesterol hdl niski wysoki
🕣 4 min czytania

Aktualizacja: 5 marca, 2025

Jednym z powszechniejszych badań kontrolnych zalecanych przez lekarzy rodzinnych oraz specjalistów jest badanie cholesterolu ogólnego, cholesterolu frakcji LDL, HDL oraz triglicerydów, także w celu postawienia diagnozy i sprawdzenia przebiegu choroby. Badania te pełnią istotną rolę, ponieważ zarówno nadmiar, jak i niedobór pewnych składników wiążą się z rozwojem procesów patologicznych.

Lipoproteiny osocza krwi to zbiór cząsteczek różniących się budową, która z kolei determinuje ich funkcje biologiczne w organizmie człowieka. Do lipoprotein zaliczamy kilka grup głównych, tzw. klas. Są to:

  • chylomikrony,
  • lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości (VLDL),
  • lipoproteiny o pośredniej gęstości (IDL),
  • lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL),
  • lipoproteiny o wysokiej gęstości (HDL).

SPIS TREŚCI

Toggle
  • Co to jest cholesterol HDL?
  • Norma cholesterolu HDL
  • Niski cholesterol HDL
  • Wysoki cholesterol HDL

Co to jest cholesterol HDL?

Cholesterol frakcji HDL (ang. High-density lipoproteins) to tzw. „dobry cholesterol”. Stanowią go lipoproteiny o wysokiej gęstości, które krążą we krwi obwodowej. Lipoproteiny HDL zbudowane są z części tłuszczowej („lipo”), białkowej („proteiny”) oraz apolipoproteiny A, która poza budowaniem cząsteczki uczestniczy w metabolizmie samych lipoprotein. Procentowo lipoproteina o wysokiej gęstości składa się w 50% z białka, w 30% z fosfolipidów, w 10–20% z cholesterolu oraz w maksymalnie 5% z triglicerydów. Warto podkreślić, że zawartość cholesterolu w HDL jest niska – dla porównania w cząsteczce cholesterolu frakcji LDL (tzw. „złym”) związek ten stanowi aż 38% całości.

Nadrzędną funkcją lipoprotein jest transport tłuszczów między narządami. Podczas gdy LDL transportuje cholesterol z wątroby do tkanek obwodowych, cholesterol HDL odpowiada za transport zwrotny cholesterolu, czyli z tkanek do wątroby, gdzie wraz z żółcią jest on wydalany z organizmu. Dlatego określany jest jako „dobry”. Mechanizm ten przeciwdziała bowiem nadmiernemu gromadzeniu się w komórkach tkanek cholesterolu i zapobiega rozwojowi chorób układu sercowo-naczyniowego, m.in. miażdżycy i choroby wieńcowej. Niedawno pojawił się nowy parametr zwany cholesterolem Nie-HDL. Czym jest?

Norma cholesterolu HDL

Normy cholesterolu HDL są inne w zależności od płci i w przypadku tego parametru pożądane są jak najwyższe wartości. W kontekście lipoprotein HDL nie określa się wartości maksymalnej, a jedynie minimalną. Zgodnie z zaleceniem Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) i innych towarzystw z 2016 r. wartości HDL powinny wynosić:

  • > 40 mg/dl (1,0 mmol/l) u mężczyzn,
  • > 45 mg/dl (1,2 mmol/l) u kobiet.

Inne wartości są rekomendowane w przypadku osób chorych na cukrzycę. Eksperci Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA) ustalili, że normy cholesterolu HDL powinny wynosić:

  • >40 mg/dl u mężczyzn,
  • >50 mg/dl u kobiet.

Niski cholesterol HDL

Niski poziom cholesterolu frakcji HDL, określany jako hipolipidemia, wiąże się z licznymi komplikacjami metabolicznymi. Niedobory mogą być związane z niską aktywnością fizyczną, paleniem papierosów i dietą ubogą w tłuszcze roślinne, a bogatą w tłuszcze pochodzenia zwierzęcego. Mogą też wynikać z mutacji genetycznych. Ponadto niedobory HDL są skutkiem wysokiego spożycia produktów zawierających tłuszcze trans, obecne w wysoko przetworzonej żywności, daniach typu fast food i żywności smażonej, tworzące się z tłuszczów nienasyconych (roślinnych) podczas ich długotrwałego ogrzewania. Niski poziom lipoprotein HDL występuje u osób z nadciśnieniem tętniczym krwi, otyłością, cukrzycą typu 2 oraz często towarzyszy kobietom w okresie pre- i postmenopauzalnym.

W badaniu Framingham Heart Study stwierdzono, że u kobiet ze stężeniem cholesterolu HDL <35 mg/dl ryzyko zgonu wieńcowego jest dwukrotnie wyższe w porównaniu z grupą, u której stężenie to wynosiło >60 mg/dl. Ponadto u osób z nadciśnieniem tętniczym krwi powszechnie stwierdza się niskie stężenie lipoprotein HDL oraz wysokie stężenie triglicerydów, co zwiększa ryzyko choroby niedokrwiennej serca w tej grupie populacyjnej. Co ciekawe, obniżenie HDL, przy jednoczesnym wzroście stężenia LDL oraz wzroście stężenia triglicerydów, jest charakterystyczne dla zespołu metabolicznego, będącego częstym schorzeniem.

Wysoki cholesterol HDL

Zgodnie z obecnym stanem wiedzy wysokie stężenie cholesterolu frakcji HDL jest pożądane. Można je osiągnąć poprzez obniżenie masy ciała u osób z otyłością, zwiększenie aktywności fizycznej oraz zaprzestanie palenia papierosów. Ponadto korzystne są zmiany w sposobie odżywiania, polegające na zastąpieniu tłuszczów pochodzenia zwierzęcego tłuszczami roślinnymi.

Dużo uwagi poświęca się działaniu ochronnemu HDL przeciwko chorobom serca oraz naczyń. Prawidłowe lub podwyższone wartości cholesterolu HDL znoszą ryzyko związane z triglicerydemią, stanowiącą czynnik ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. HDL aktywnie przeciwdziała gromadzeniu się płytek krwi, zapobiega wiązaniu się fibrynogenu z monocytami (komórkami układu immunologicznego), ograniczając tym samym tworzenie się blaszki miażdżycowej wewnątrz naczyń krwionośnych. Ponadto HDL uczestniczy w aktywacji enzymu syntazy tlenku azotu w śródbłonku, który rozszerza światło naczyń krwionośnych, tym samym zwiększając średnicę naczynia i obniżając ciśnienie tętnicze krwi.

Warto regularnie wykonywać badania i kontrolować parametry lipidowe krwi. Należy również pamiętać, że stężenia cholesterolu we krwi poszczególnych frakcji nie należy oceniać pojedynczo, ponieważ są one ściśle ze sobą powiązane i do wiarygodnej oceny stanu zdrowia potrzebne są wyniki wszystkich lipoprotein: HDL, LDL i triglicerydów oraz wartość cholesterolu ogólnego.

 

Literatura:

  1. Nowicka G., Fizjologiczna rola lipoprotein [w:] Zaburzenia lipidowe, red. Cybulska B., Kłosiewicz-Latoszek L., wydanie II, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2011,
  2. Nowicka G., Patogeneza zaburzeń lipidowych [w:] Zaburzenia lipidowe, red. Cybulska B., Kłosiewicz-Latoszek L., wydanie II, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2011,
  3. Massimo F. Piepoli i in., Wytyczne ECS dotyczące prewencji chorób układu sercowo-naczyniowego w praktyce klinicznej w 2016 roku, Kardiologia Polska 2016, 74, 9, s. 821–369,
  4. Gmińska J., Kopeć J., Dyslipidemia menopauzalna. Patogeneza i leczenie, Przew Lek 2003, 6, 11/12, 18–24,
  5. Kannel W. B., Wilson P. W., Risk factors that attenuate the female coronary disease advantage, Arch Intern Med 1995; 155: 57–61,
  6. LaRosa J. C., Triglicerydes and coronary risk in women and the elderly, Arch Intern Med 1997, 157: 961–8,
  7. Dyslipidemia management in adults with diabetes, American Diabetes Association, Diab. Care 2004, 27 (supl.1), s. 68–71,
  8. Cybulska B., Kłosiewicz-Latoszek L., Leczenie zaburzeń lipidowych u chorych z nadciśnieniem tętniczym w świetle najnowszych badań klinicznych, Terapia 2004, 7-8, 154, s. 57–64,
  9. Naruszewicz M., Aktualne spojrzenie na profilaktykę i leczenie miażdżycy. Terapia 2001, 10, 112, s. 5–12.
Opublikowano ponad miesiąc temu
Oceń artykuł
Oceń artykuł
Autor artykułu:
Martyna Jaros
Martyna Jaros , Dyplomowany dietetyk. Prywatnie pasjonatka zdrowego stylu życia z zamiłowaniem do poznawania składu i sposobu produkcji żywności, a także jej wpływu na organizm człowieka.
Udostępnij na FB
Wyślij na e-mail
Dodaj do ulubionych
cholesterol LDL jak go obniżyć?
Hipercholesterolemia

Cholesterol LDL – norma, skutki…

Cholesterol LDL jest to frakcja cholesterolu znana każdemu. Ze względu na coraz większą świadomość społeczeństwa oraz stawianie na profilaktykę wielu chorób, coraz więcej z nas zwraca na niego uwagę. Odbierając… Czytaj dalej...

Inne artykuły z tej kategorii

Catering dietetyczny w Łodzi – dlaczego warto spróbować?
Czy naprawdę ich potrzebujesz? Fakty i mity o suplementach
Uzależnienia behawioralne – jak rozpoznać problem i gdzie szukać wsparcia?
Kiedy można spać na plecach? Sprawdź!
Monohydrat kreatyny – wsparcie dla ciała i umysłu
Jak wybrać odpowiedni tonik do twarzy?
Jak działają wcierki na porost włosów?
Jak przygotować gardło na świąteczne śpiewanie kolęd i głośne rozmowy w rodzinnym gronie?
Kobieta z bólem brzucha na żółtym tle
Refluks żółciowy – objawy, leczenie, domowe sposoby
Który kraj na świecie ma najzdrowszą dietę?

Popularne tematy

owoce warzywa dzieci trening
Formularz kontaktowy


    Czy wiesz, że..

    7 faktów, które powinieneś wiedzieć o Matchy
    żywność ekologiczna wady i zalety
    Ekologiczna żywność i kosmetyki. Wady i zalety produktów ekologicznych
    Kozieradka, siemię lniane, pokrzywa na włosy
    Kozieradka, siemię lniane, pokrzywa – naturalna pielęgnacja włosów
    Sok z brzozy – naturalna aspiryna i izotonik!
    Szybka kawa z saszetki – sprawdź co pijesz!
    Inspiracje współczesnej dietetyki żywieniem człowieka pierwotnego
    Zespół Menkesa – objawy, przyczyny, leczenie i dieta

    Artykuły >Serce i układ krążenia > Hipercholesterolemia

    Hipercholesterolemia
    Czy miażdżyca boli? Obalamy mity
    miażdżyca

    Czy miażdżyca boli? Obalamy mity

    Badania

    Czym jest hipercholesterolemia rodzinna?

    1
    Badania

    Cholesterol nie-HDL – co oznacza i jakie są jego normy?

    cholesterol całkowity norma co zamiast statyn na cholesterol?
    2
    Hipercholesterolemia

    Cholesterol całkowity – norma. Co stosować zamiast statyn na cholesterol?

    statyny naturalne statyny działanie skutki uboczne przeciwwskazania
    Hipercholesterolemia

    Statyny – co to są, przeciwwskazania, skutki uboczne. Naturalne statyny

    olej lniany a cholesterol a zaparcia

    Na co pomaga olej lniany? Olej lniany a cholesterol. Dawkowanie i przechowywanie oleju lnianego

    ©Copyright BonaVita – Profesjonalny portal o zdrowiu, odżywianiu, dietach, odchudzaniu 2025
    • Bonavita.pl
    • Regulamin
    • Współpraca
    • Kontakt

    Wszelkie prawa autorskie zastrzeżone i prawnie chronione.
    Serwis Bonavita.pl nie prowadzi działalności leczniczej. Ma jedynie charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych w serwisie.