Mocznik we krwi – norma. Dieta przy podwyższonym moczniku we krwi

16 18 20

Mocznik stanowi końcowy produkt przemiany białek w organizmie, a zarazem jest organicznym związkiem chemicznym powstającym w cyklu ornitynowym. Ta syntetyzowana w wątrobie substancja tworzona jest z argininy w reakcji katalizowanej przez arginazę, a następnie wydzielana wraz z potem (przez skórę) i moczem. Choć wynik powyżej górnej granicy normy na ogół świadczy o pogorszeniu czynności nerek, warto podkreślić, iż  poziom mocznika zwiększa się również fizjologicznie – wraz z wiekiem.

Mocznik we krwi

Mocznik to naturalna substancja chemiczna powstająca w organizmie jako metabolit białek i innych związków azotowych [2]. Jest on wydalany przede wszystkim przez nerki, w zależności od stopnia diurezy. Badanie poziomu mocznika we krwi służy diagnostyce funkcji nerek i chorób metabolicznych. Istotne wskazanie do oznaczenia stężenia tego związku stanowi również ocena katabolizmu białkowego u chorych dializowanych. Aczkolwiek czułość i swoistość oznaczania stężenia mocznika w celu oceny funkcji nerek są znacznie mniejsze niż oznaczanie poziomu kreatyniny w surowicy krwi. Podwyższone wartości obserwowane są bowiem dopiero przy upośledzeniu funkcji nerek poniżej 25% [3].

WażneZ uwagi na rozmaitość czynników mających wpływ na poziom mocznika we krwi, wskaźnik ten cechuje mniejsza dokładność aniżeli stężenie kreatyniny. Obydwa te parametry służą zaś diagnostyce nerkowych i przednerkowych przyczyn zwiększonej ilości związków azotowych.

Mocznik we krwi – norma

Oznaczenie mocznika jest jednym z podstawowych badań biochemicznych wykonywanych w diagnostyce chorób nerek jak również w celu oceny skuteczności dializy. Prawidłowe stężenie mocznika w populacji dorosłych Powinno mieścić się w przedziale: 2,0–6,7 mmol/l (15–40 mg/dl), choć wartość ta może nieznacznie się różnić w poszczególnych laboratoriach. Poziom mocznika we krwi w znacznym stopniu uzależniony jest od:

  1. zawartości białka w diecie;
  2. stopnia procesów katabolicznych;
  3. diurezy [3].

Warto wiedzieć, iż w diagnostyce chorób nerek znalazł zastosowanie współczynnik wyrażany jako stosunek stężenia mocznika i kreatyniny w surowicy krwi, za pomocą którego możliwe jest  różnicowanie przyczyn azotemii.

WażnePróbka krwi POwinna być pobrana na czczo między godz. 7:00–10:00, przez wykwalifikowaną osobę, z zachowaniem ścisłej aseptyki. Nie należy stosować osocza z dodatkiem heparyny amonowej, ponieważ zawarty w niej amoniak może spowodować zafałszowanie wyniku [3].

Podwyższony mocznik we krwi 

Zwiększone stężenie mocznika zazwyczaj związane jest z obniżeniem perfuzji nerkowej, skąpomoczem i bezmoczem [5]. Ponadto podwyższona wartość tego związku może być wynikiem uszkodzenia tkanek ciała (oparzenia, rozległe urazy, zmiażdżenie tkanek); nasilonego katabolizmu w przebiegu glikokortykoterapii, nadczynności tarczycy, chemioterapii nowotworów, odwodnienia, a także spożywania zbyt dużej ilości białka, zwłaszcza pochodzenia zwierzęcego. Warto podkreślić, iż w przypadku ciężkich uszkodzeń nerek z ograniczeniem filtracji dochodzi do znacznego zmniejszenia wydalania mocznika, a w konsekwencji znacznego wzrostu jego stężenia w surowicy.

A to ciekawe
U osób starszych często dochodzi do fizjologicznego wzrostu poziomu mocznika we krwi. Natomiast u dzieci obserwowane są niższe stężenia mocznika, z uwagi na przewagę procesów anabolicznych nad katabolicznymi.

Mocznik we krwi – dieta 

Prawidłowo zbilansowane żywienie niewątpliwie odgrywa ważną rolę w dietoterapii i dietoprofilaktyce schorzeń różnych narządów, w tym nerek. W praktyce klinicznej w celu wyregulowania poziomu mocznika we krwi często stosuje się dietę z ograniczeniem białka, na które organizm wykazuje upośledzoną tolerancję. Celem diety jest zapobieganie nadmiernemu wytwarzaniu toksycznych dla organizmu produktów przemiany białkowej.

CO POMAGA, A CO SZKODZI, czyli kilka praktycznych wskazówek dla osób będących na diecie niskobiałkowej:

  • Komponując jadłospis zadbaj o odpowiedni dobór składników pokarmowych, tak aby nie dopuścić  do niedoborów energetycznych. Pamiętaj jednak, iż dieta niskobiałkowa w głównej mierze polega na ograniczeniu produktów zawierających białko tj.: mleko, jogurt, kefir, maślanka, sery, jaja, mięso, wędliny, drób, ryby; jest więc dietą typowo węglowodanową.
  • Ilość podawanego białka ulega zmianie w czasie trwania choroby. Składnik ten należy dobierać tak, aby nie powodował uszkodzenia nerek, nie doprowadzał do ujemnego bilansu azotowego, a tym samym nie przyczyniał się do wyniszczenia organizmu. W zależności od rodzaju i stopnia zaawansowania schorzenia w diecie niskobiałkowej występuje zazwyczaj 20–50 g białka na dobę. Pamiętaj, iż co najmniej 75% całkowitej puli powinno stanowić białko pełnowartościowe (mleko, jogurt, kefir, maślanka, ser twarogowy, homogenizowany, pasty serowo-warzywne; cielęcina, wołowina, królik; ryby: dorsz, sandacz, szczupak, flądra – w ograniczonych ilościach).
WażneBiałka zwierzęce mogą stanowić ponad połowę ilości białka w diecie tylko wtedy, gdy w dziennej racji pokarmowej znajdują się specjalne skrobiowe produkty niskobiałkowe, tj.: pieczywo, mąka, makarony [4].
  • Warto wiedzieć, iż stosowanie diety z ograniczeniem białka u pacjentów z niewydolnością nerek oddala leczenie dializacyjne. U tychże pacjentów nerki tracą zdolność do wydalania mocznika i kreatyniny.
WażneO ilości podanego białka powinien zadecydować lekarz.
  • Celem niedopuszczenia do przekroczenia limitu białkowego, często eliminuje się tradycyjną mąkę pszenną. W zamian można stosować bezbiałkową skrobię ziemniaczaną bądź skrobię pszenną. Należy pamiętać również, że ilość białka powinna być równomiernie rozłożona na wszystkie posiłki [1].

Wszelkie odchylenia od normy niewątpliwie wymagają konsultacji lekarskiej, celem postawienia trafnej diagnozy oraz ustalenia przyczyny nieprawidłowego poziomu mocznika we krwi. Konsultacja specjalistyczna jest niezbędna także u pacjentów z rozpoznaną już przewlekłą chorobą nerek.

Literatura:

  1. Jarosz M. (red.) 2010. Praktyczny Podręcznik Dietetyki. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa.
  2. Kapuścińska A., Nowak I. 2014. Wykorzystanie mocznika i jego pochodnych w przemyśle kosmetycznym. CHEMIK, 68, 2, 91-96.
  3. Pietruczuk M., Bartoszko – Tyczkowska A. (red. wydania II polskiego) 2013. Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny. Elsevier Urban & Partner, Wrocław.
  4. Włodarek D., Lange E., Kozłowska L., Głąbska D. 2014. Dietoterapia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  5. diag.pl/katalogi/badania/mocznik/ [dostęp:28.10.2018].
  6. www.su.krakow.pl/system/files/14965/5889f7dd0f.pdf?1446457371 [dostęp:31.10.2018].

Kup dietę online – od dietetyka
Opublikowano ponad miesiąc temu
Oceń artykuł
Mocznik we krwi – norma. Dieta przy podwyższonym moczniku we krwi - 5.0/5. Oddano 3 głosy.
Autor artykułu:
Dominika Guzik
, Dyplomowany dietetyk i biotechnolog żywności. Pasjonatka sztuki kulinarnej i ziołolecznictwa.

Twoja opinia jest ważna. Zarówno dla nas jak i innych osób korzystających z naszego serwisu.

Twój adres e-mail nie będzie opublikowany.
Obowiązkowe pola są oznaczone