Jesteś na:

Ostre zapalenie trzustki (OZT) – objawy, przyczyny, leczenie i dieta

16 18 20

Ostre zapalenie trzustki to stan, w którym następuje samotrawienie trzustki. Trzustka jest narządem produkującym m.in. enzymy trawienne – trypsynę (trawiącą białka), lipazę (trawiącą tłuszcze) oraz amylazę (trawiącą cukry). W wyniku patologicznych procesów może nastąpić uaktywnienie wyżej wymienionych enzymów zbyt wcześnie, co prowadzi do poważnych zmian – stanów zapalnych a nawet martwicy. W warunkach prawidłowych enzymy te rozpoczynają swoje działanie dopiero w dwunastnicy. Co prawda ostre zapalenie trzustki najczęściej przybiera umiarkowaną postać, mimo to w swojej ciężkiej postaci jest stanem zagrażającym życiu.



Ostre zapalenie trzustki – objawy

Głównym objawem jest nagły, stały (więcej niż 1 dzień), silny ból w nadbrzuszu, często promieniujący do kręgosłupa, prócz tego nudności i wymioty. Może również wystąpić żółtaczka związana z powiększeniem trzustki uciskającej drogi żółciowe. Na szczęście wystarczy kilka dni leczenia, aby dolegliwości ustąpiły. Biochemicznymi wskaźnikami, na które zwracają uwagę lekarze, są podwyższone poziomy aktywności amylazy i lipazy we krwi.

Ostre zapalenie trzustki – przyczyny

Najczęstszymi przyczynami OZT są alkohol oraz kamica żółciowa. W przypadku alkoholu, oczywiście hołdować powinniśmy zasadom – co za dużo to niezdrowo lub im mniej tym lepiej. Nie jest tajemnicą, iż alkohol jest używką prowadzącą do szerokiej gamy powikłań w przypadku jego nadużywania. Wraz ze wzrostem dobowej dawki alkoholu wzrasta też ryzyko wystąpienia OZT. Poczynając od dawki 20 mg etanolu na dobę (tj. pół litra piwa czy 50 g wódki) przy regularności jego spożywania narażamy się na wystąpienie zmian zapalnych. OZT bardzo często dotyczy alkoholików, ale nie tylko.

Również czynniki żywieniowe nie pozostają bez znaczenia. Jak wspomniano wyżej, kamica żółciowa, czyli tworzenie się złogów w pęcherzyku żółciowym, także niesie ze sobą zwiększenie prawdopodobieństwa wystąpienia zapalenia trzustki. Co natomiast wpływa na występowanie kamieni? Do najważniejszych czynników można zaliczyć – otyłość, cukrzycę czy hipertriglicerydemię oraz wszystkie schorzenia związane także z nieprawidłowym odżywianiem. Dieta obfitująca w cukry proste czy tłuszcze nasycone nigdy nie będzie sprzymierzeńcem naszego zdrowia (w przypadku kamicy żółciowej nie tylko czynniki żywieniowe stanowią jej przyczynę, ale także m.in. hormonalne czy genetyczne).

OZT w bardzo niewielu przypadkach (<1%) może być wynikiem zakażeń wirusowych lub bakteryjnych, działania trucizny lub nadmiaru witaminy D.

Ostre zapalenie trzustki – leczenie oraz dieta

Charakterystyczna dla ostrego zapalenia trzustki jest hipowolemia – tj. spadek objętości krwi w naczyniach, co grozi niedotlenieniem tkanek i martwicą. W obu przypadkach – łagodnej jak i ciężkiej postaci, niezbędne jest dożylne nawodnienie i uzupełnienie elektrolitów. Jeżeli dochodzi do powikłań narządowych, konieczna jest obserwacja oraz ich intensywne leczenie, a także monitorowanie zakażeń, krwawień wewnątrz jamy brzusznej, perforacji jelit itp.

Zarówno obserwując u siebie pierwsze oznaki OZT jak i już w trakcie leczenia należy powstrzymać się od przyjmowania posiłków. Do normalnego żywienia w łagodnej postaci schorzenia można wrócić już po 3–7 dniach. Sytuacja wygląda inaczej u osoby z ciężkim zapaleniem trzustki. Konieczne jest wtedy dostarczenie odpowiedniej ilości substancji odżywczych już w 2 lub 3 dobie (prewencja niedożywienia). Z racji niemożności doustnego przyjmowania pokarmów (co pobudzałoby wydzielniczą czynność trzustki) zaleca się żywienie dojelitowe lub pozajelitowe.

Żywienie dojelitowe polega na wprowadzaniu płynnych substancji odżywczych przy użyciu sondy, która swoje ujście znajduje w jelitach, a którą wprowadza się przez nos. Jeśli z pewnych względów okazuje się to niemożliwe, żywienie prowadzi się w formie pozajelitowej, tzn. do żyły. Nie jest to jednak sposób fizjologiczny i grozi powikłaniami w postaci zakażeń, większe jest także zagrożenie nadmierną podażą składników odżywczych.

Ostre zapalenie trzustki jest chorobą ze śmiertelnością ok. 10%. To wystarczający powód skłaniający do większego nacisku na prewencję. Przede wszystkim powinniśmy obniżyć konsumpcję napojów alkoholowych. W Polsce ok. 600–800 tysięcy ludzi cierpi na chorobę alkoholową. Niepokojący jest też wzrost spożycia etanolu przez nieletnich. To problem bardzo złożony, któremu należy przeciwdziałać, mając na uwadze przede wszystkim zdrowie.

Literatura:

  • Jagielska-Burduk Alicja, Iwona Jagielska, Radosław Janicki, MarekGrabiec;  Zjawisko alkoholizmu w Polsce jako zagadnienie prawne; Przegląd Lekarski” 2012/69/10
  • Katedra i Klinika Gastroenterologii, Żywienia Człowieka i Chorób Wewnętrznych Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kierownik Kliniki: prof. dr hab. Krzysztof Linke; Wpływ alkoholu na wybrane schorzenia przewodu pokarmowego, „Nowiny Lekarskie 2009”; 78, 3-4, 222-227
  • Rogowska Agnieszka, Ostre zapalenie trzustki, „Postępy Nauk Medycznych, t. XXVII, nr 1 2014.
  • Sobotka Lubos, Podstawy żywienia klinicznego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa

 

Oceń
Ostre zapalenie trzustki (OZT) – objawy, przyczyny, leczenie i dieta - 7.0/10. Oddano 4 głosy.
ponad miesiąc temu

Twoja opinia jest ważna. Zarówno dla nas jak i innych osób korzystających z naszego serwisu.

Twój adres e-mail nie będzie opublikowany.
Obowiązkowe pola są oznaczone

Chcesz być na bieżąco?