Jesteś na:

Bazylia pospolita – właściwości lecznicze. Olejek bazyliowy

16 18 20

Bazylię często spotyka się na sklepowych półkach wśród licznych przypraw, jest chętnie wykorzystywana na co dzień w kuchni. Dodaje aromatu potrawom – to pewne, ale czy wiesz, że wpływa korzystnie m.in. na trawienie, a powstały z niej olejek ma działanie immunomodulujące oraz uśmierzające ból? W czym jeszcze może być pomocna bazylia?

Bazylia pospolita

Bazylia liczy sobie blisko 35 gatunków, jej dzikie odmiany rosną w klimacie tropikalnym, subtropikalnym i umiarkowanym: Azji, Afryce i Wyspach Pacyficznych.

Bazylia pospolita (Ocimum basilicum L.) nazywana również wonną, ogrodową lub zwyczajną, jest rośliną jednoroczną, z rodziny jasnowatych (Lamiaceae). Osiąga wysokość do 60 cm, ma czerwonawe łodygi i jasno zielone liście o jajowatym kształcie. Na ich spodniej stronie znajdują się gruczoły wydzielające olejek. Kwiaty bazylii mają kolor czerwonawy lub żółtawy, pojawiają się w okresie letnio-jesiennym. Pierwotnie gatunek ten wywodzi się z Indii, w Europie uprawiana jest głównie w krajach śródziemnomorskich ze względu na ciepły klimat i wysokie nasłonecznienie niezbędne roślinie do wzrostu.

Jako surowiec zielarski wykorzystuje się ziele bazylii, które zawiera olejki eteryczne (0.52.5 %), flawonoidy, garbniki, związki fenolowe, saponinowe oraz antocyjany i sole mineralne.

W zielu bazylii znajdziemy białko (16,3%), tłuszcze (4,7%), błonnik (12,6%), skrobię, garbniki, witaminę C, E i rutynę. Posiada wysoką koncentrację wapnia, potasu, magnezu, siarki i żelaza.

Bazylia jest szeroko stosowana w kuchni, jako dodatek do zup, sosów, sałatek, dań mięsnych; używa się jej do aromatyzowania żywności, ale też w produktach stomatologicznych. Nie mniej ważną funkcję pełni jako środek leczniczy wykorzystywany w medycynie i farmakologii [1].

Właściwości lecznicze bazylii

Właściwości terapeutyczne bazylii wynikają częściowo z obecności olejków eterycznych o szerokim spektrum działania farmakologicznego. Jako przyprawa, bazylia ma działanie przyspieszające i ułatwiające trawienie, dzięki pobudzaniu do produkcji i wydzielaniu śliny, soku żołądkowego, soku trzustkowego, soku jelitowego i żółci. W bazylii znajduje się znaczna ilość kwasu salicylowego, dzięki czemu jest wykorzystywany w terapii trądziku pospolitego [2].W farmacji korzysta się z niej z powodu właściwości moczopędnych.

Działanie farmakologiczne bazylii opiera się na właściwościach:

  • antyoksydacyjnych: w bazylii obecne są związki fenolowe i flawonoidy odpowiedzialne za działanie przeciwutleniające. Obecnie sugeruje się, iż w zależności od ilości zawartego w olejku z bazylii eugenolu, może występować słabe lub silne działanie antyoksydacyjne;
  • przeciwbakteryjnych: w licznych badaniach wykazano przeciwbakteryjne działanie bazylii przeciwko bakteriom takim jak: Salmonella spp., Escherichai coli, Campylobacter jejunii i Clostridium perferingens. Aktywność antybakteryjną wykazywały zarówno różne części ziela bazylii, jak i pozyskiwany z niej olejek;
  • hipoglikemizujących: ekstrakt z bazylii, poprzez działanie przeciwutleniające oraz prawdopodobnie dzięki hamującemu działaniu na alfa-glukozydazę i alfa-amylazę, może korzystnie wpływać na kontrolę cukrzycy [3];
  • neuroprotekcyjnych: w badaniu przeprowadzonym na myszach, wyciąg z bazylii wpływał korzystnie na pamięć, a efekt ten spowodowany był aktywnością przeciwutleniającą flawonoidów, garbników i terpenów;
  • antyhistaminowych, przeciw anafilaktycznych: sugeruje się korzystny wpływ bazylii w leczeniu astmy i powiązanych z nią stanów chorobowych. Różne badania wykazały, że antyhistaminowy i przeciwanafilaktyczny wpływ ekstraktu Ocimum sanctum L. wynikał głównie z jego potencjału stabilizacji komórek tucznych, supresji immunoglobulin IgE i hamowania uwalniania mediatorów stanu zapalnego [4] .

Bazylia w ciąży

W przeciwieństwie do leków i suplementów, bezpieczeństwo przyjmowania ziół w ciąży nie jest jednoznacznie określone, także ze względu na fakt, iż surowcem leczniczym mogą być w tym przypadku różne części rośliny. Zioła i przyprawy określane przez American Pregnancy Association jako „prawdopodobnie bezpieczne” (likely safe), są ogólnie uważane za bezpieczne w stosowaniu podczas ciąży, podczas gdy „prawdopodobnie niebezpieczne” (unlikely safe) lub „niebezpieczne” (unsafe) oczywiście nie mogą być stosowane.

Sama bazylia jako przyprawa (liście, łodyga, kwiaty) jest w ciąży bezpieczna i można ją stosować w umiarkowanych ilościach bez obaw.

Olejek bazyliowy nie może być stosowany w czasie ciąży, ponieważ może wywoływać skurcze macicy. Generalnie olejki eteryczne w ciąży są przeciwwskazane ze względu na możliwe niekorzystne oddziaływanie na płód. Wykazano, iż stosowanie olejku z bazylii w dużej ilości, ze względu na zawarty w nim estragol powodowało raka wątroby u myszy poddanych badaniu interwencyjnemu [5].

Olejek bazyliowy

Olejek eteryczny jest mieszaniną lotnych związków, tworzonych i akumulowanych przez rośliny w gruczołach, komórkach i przewodach. Olej bazyliowy uzyskiwany jest w drodze destylacji z suchego zioła. Jest jednym ze składników kompozycji zapachowych stosowanych w przemyśle perfumeryjnym, jak i w aromaterapii.

Olejek eteryczny z bazylii to płyn o lekko żółtawym kolorze i charakterystycznym zapachu. Bazylia zawiera ok. 1,5% olejku eterycznego, w którym obecne są substancje takie jak: linalol (do 75%), metylochawikol (do 87%), eugenol (do 20%) oraz w mniejszej ilości monoterpeny, seskwiterpeny i pochodne fenylopropanu [6]. Poza tym w olejku tym znajdziemy też saponiny, garbniki, flawonoidy, glikozydy, enzymy i kwasy organiczne.

Olejek  z bazylii wykazuje działanie przeciwbólowe w migrenowych bólach głowy, nerwobólach i bólu reumatycznym. Posiada właściwości wzmacniające przy zmęczeniu fizycznym i umysłowym. Wpływa na poprawę pamięci, koncentracji oraz jakość snu [7]. Olejek występujący w liściach i kwiatach bazylii jest główną substancją bakteriobójczą i grzybobójczą [8], wykazuje działanie immunomodulacyjne i antyoksydacyjne.

Bazylia pospolita jest powszechnie używana jako przyprawa do szerokiej gamy potraw. Zarówno zioło i olejek bazylii wykazują właściwości antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne, hipoglikemizujące, neuroprotekcyjne i antyhistaminowe, regulują także procesy trawienne w jelitach oraz uśmierzają ból. Bazylia świeża bądź suszona może być stosowana w ciąży, natomiast wytworzony z niej olejek jest przeciwwskazany.

Literatura:

[1] Nurzyńska – Wierdak Renata, “Ocimum basilicum L. – wartościowa roślina przyprawowa, lecznicza i olejkodajna. Praca przeglądowa,” Ann. Univ. Mariae Curie- Skłodowska, vol. XXII, no. 1, 2012.

[2] M. Kanlayavattanakul and N. Lourith, “Therapeutic agents and herbs in topical application for acne treatment,” Int. J. Cosmet. Sci., vol. 33, no. 4, pp. 289–297, Aug. 2011.

[3] H. El-Beshbishy and S. Bahashwan, “Hypoglycemic effect of basil ( Ocimum basilicum ) aqueous extract is mediated through inhibition of α-glucosidase and α-amylase activities,” Toxicol. Ind. Health, vol. 28, no. 1, pp. 42–50, Feb. 2012.

[4] Wójscik- Stopczyńska Barbara and Jakowienko Paulina, “Bazylia pospolita- naturalna bariera antyolsydacyjna,” Panacea, vol. 4, no. 33, pp. 20–23, 2010.

[5] Shinde Poonam, Patil Pankaj, and Bairagi Vinod, “HERBS IN PREGNANCY AND LACTATION: A REVIEW APPRAISAL,” Int J Pharm Res Sci., vol. 3, no. 9, pp. 3001–3006, 2012.

[6] M. Wyszkowska-Kolatko, P. Koczurkiewicz, and K. Wójcik, “Rośliny lecznicze w terapii chorób skóry,” Postępy Fitoter., vol. 3, 2015.

[7] W. S. Brud and I. Konopacka, Pachnąca apteka : tajemnice aromaterapii. Oficyna Wydawnicza MA, 2008.

[8] K. Dzida, “BIOLOGICAL VALUE AND ESSENTIAL OIL CONTENT IN SWEET BASIL (Ocimum basilicum L.) DEPENDING ON CALCIUM FERTILIZATION AND CULTIVAR,” Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus, vol. 9, no. 4, pp. 153–161, 2010.

Kup zbilansowaną dietę już za 20zł!

Schudnij zdrowo

Oceń
Bazylia pospolita – właściwości lecznicze. Olejek bazyliowy - 10.0/10. Oddano 2 głosy.
ponad miesiąc temu

Twoja opinia jest ważna. Zarówno dla nas jak i innych osób korzystających z naszego serwisu.

Twój adres e-mail nie będzie opublikowany.
Obowiązkowe pola są oznaczone

Chcesz być na bieżąco?